Παπαηλιού: "Η Μεγαλόπολη δεν χρειάζεται απλώς νέες επενδύσεις. Χρειάζεται ένα νέο μέλλον για τους ανθρώπους της!"

Τοποθέτηση Γιώργου Παπαηλιού Βουλευτή Αρκαδίας-Τομεάρχη Δικαιοσύνης, Προστασίας του Πολίτη, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επιχειρήσεων Βιομηχανικών Πάρκων, στη Μεγαλόπολη

Το αντικείμενο του συνεδρίου δεν αφορά ένα στενά τεχνικό ζήτημα. Δεν γίνεται συζήτηση  απλώς για οικόπεδα, κτίρια, δίκτυα και άδειες.

Γίνεται συζήτηση για το παραγωγικό μέλλον της χώρας: Για το πού θα παράγουμε, πώς θα στηρίξουμε τη μεταποίηση, ποιοί θα έχουν πρόσβαση στις υποδομές και, εν τέλει, ποιός θα καρπώνεται το προϊόν της ανάπτυξης.

Η επιλογή της Μεγαλόπολης για τη φιλοξενία αυτής της συζήτησης, εκτός από την Τρίπολη που εδώ και χρόνια φιλοξενεί ΒΙΠΕ, έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό και αξία.

Εδώ, επί δεκαετίες, οι Μεγαλοπολίτες εργάστηκαν σκληρά και η περιοχή τους στήριξε την ενεργειακή επάρκεια της χώρας, με κόστος για την υγεία, τη ζωή τους και το περιβάλλον .

Σήμερα, με τη βίαιη  απολιγνιτοποίηση, που αποφάσισε εν μιά νυκτί η κυβέρνηση της ΝΔ, απρογραμμάτιστα και χωρίς προεργασία,   η Μεγαλόπολη καλείται να αλλάξει παραγωγική ταυτότητα.

Παρά ταύτα, η ενεργειακή κρίση επιβάλλει να είμαστε έτοιμοι για όλα τα ενδεχόμενα, που είναι ανοιχτά. Σ΄ αυτό το πλαίσιο, η αποξήλωση-η εκρίζωση των υποδομών στις λιγνιτικές μονάδες, για να αποκλειστεί κάθε πιθανότητα επιστροφής στο «λιγνίτη», προφανώς υπέρ συγκεκριμένων συμφερόντων, συνιστά εγκληματική ενέργεια εις βάρος της χώρας.

Δεν αρκεί όμως να κλείσει ένας κύκλος.

Πρέπει να ανοίξει ένας νέος, με την πόλη και τους κατοίκους της, εδώ, ζωντανούς, με πραγματική παραγωγή, αξιοπρεπείς μισθούς και προοπτική για τους νέους ανθρώπους.

Η δίκαιη μετάβαση δεν πρέπει να είναι ένα επικοινωνιακό σύνθημα. Πρέπει να είναι συγκεκριμένη κοινωνική και πολιτική υποχρέωση, η οποία θα κριθεί από τις θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν και θα διατηρηθούν, από τις επιχειρήσεις που μπορούν πράγματι να λειτουργήσουν και από το αν οι νέοι μπορούν να μείνουν στον τόπο τους. Θα κριθεί, επίσης, από το αν η τοπική κοινωνία θα συμμετάσχει στις αποφάσεις ή απλώς θα πληροφορείται όσα έχουν ήδη αποφασιστεί γι΄ αυτήν από τρίτους.

Δυστυχώς όλα αυτά δεν δρομολογούνται και δεν γίνονται σήμερα στη Μεγαλόπολη. Στην προκειμένη περίπτωση, η «δίκαιη μετάβαση» είναι άδικη μετάβαση.

Οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής εδώ και πολύ καιρό ακούνε, ότι «έρχονται» πολλά δις ευρώ που δεν τα βλέπουν-«πολύ μέλι και από τηγανίτα τίποτα». Η Μεγαλόπολη καθίσταται μέρα με τη μέρα «κρανίου τόπος».

Όπως επίσης ακούνε, ότι θα εγκατασταθούν ενεργοβόρα και υδροβόρα    data centers, που, ούτε μόνιμες θέσεις εργασίας δημιουργούν, ούτε ανταποδοτικά οφέλη στην περιοχή προσφέρουν.

Ας μη μιλήσουμε για το «φάντασμα» των φυλακών,  που όλο έρχονται αλλά δεν φαίνονται πουθενά και, είμαι βέβαιος, ότι θα αποτελέσει αντικείμενο προεκλογικών υποσχέσεων από γνωστούς πολιτικάντηδες.

Η Μεγαλόπολη θέλει επενδύσεις που δημιουργούν δουλειές, προστατεύουν το περιβάλλον και κρατούν τους νέους στον τόπο τους.

Η Μεγαλόπολη δεν χρειάζεται απλώς νέες επενδύσεις. Χρειάζεται ένα νέο μέλλον για τους ανθρώπους της! Έχει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα που πρέπει να αξιοποιηθούν.

Τα επιχειρηματικά πάρκα μπορούν ασφαλώς να αποτελέσουν σημαντικό εργαλείο της επιχειρηματικής  ανάταξης.

Τα σύγχρονα επιχειρηματικά πάρκα χρειάζονται οδικές προσβάσεις, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές, περιβαλλοντική ασφάλεια και συνέργειες μεταξύ των επιχειρήσεων. Χρειάζονται σύνδεση με την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση, την έρευνα και την τοπική αγορά.

Εν προκειμένω  όμως ανακύπτει ένα ζήτημα που δεν μπορεί  να παρακαμφθεί: ποιός διαχειρίζεται αυτές τις κρίσιμες υποδομές και με ποιούς όρους; Τις ΒΙΠΕ διαχειρίζονταν  η ΕΤΒΑ ΒΙ.ΠΕ., η οποία σήμερα έχει περιέλθει σε αλλοδαπό fund.

Σ΄ αυτό το δυστοπικό τοπίο-πλαίσιο, αναδεικνύεται ένα βαθύτερο αμιγώς πολιτικό ερώτημα:  Όταν η διαχείριση και ο έλεγχος των υποδομών που είναι καθοριστικές για την παραγωγή περνά σε ιδιωτικά επενδυτικά σχήματα, αγνώστου ταυτότητας, ουδείς εγγυάται, ότι θα προτάσσεται η ανάπτυξη των εγκατεστημένων επιχειρήσεων και όχι αποκλειστικά η απόδοση του κεφαλαίου.

Αυτό επιτρέπεται ή μάλλον επιβάλλεται από το Ν.4982/2022 και τον σχετικό Κανονισμό. Επίσης-Μάλιστα, σύμφωνα με το άρθρο  10 παρ. 3, περ. ε του σχεδίου του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τη Βιομηχανία, προβλέπεται ως αρμοδιότητα του φορέα διαχείρισης να ελέγχει την περιβαλλοντική και πολεοδομική συμβατότητα της εγκατάστασης και λειτουργίας των παραγωγικών μονάδων εντός των οργανωμένων υποδοχέων.   Πρόκειται για  τη συγκέντρωση ισχύος σε ένα διαχειριστή, από τον οποίο εξαρτώνται καθημερινά δεκάδες επιχειρήσεις, Έτσι όταν μία επιχείρηση έχει εγκατασταθεί, έχει επενδύσει και έχει δημιουργήσει θέσεις εργασίας, μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με αδιαφανείς χρεώσεις, μονομερείς όρους ή αποφάσεις χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο, όπως γίνεται σήμερα και έχει επισημανθεί επανειλημμένα από τον ΣΕΒΙΠΕΤ.

Δεν πρόκειται για αθώες διοικητικές λεπτομέρειες. Αγγίζουν τον πυρήνα του δημόσιου ελέγχου. Ο φορέας που διαχειρίζεται μία βιομηχανική περιοχή-ένα επιχειρηματικό πάρκο δεν μπορεί, χωρίς ισχυρές θεσμικές εγγυήσεις, να αποκτά ουσιαστικό ρόλο κριτή για το αν αυτές θα εγκατασταθούν, θα εκσυγχρονιστούν ή θα επεκταθούν. Ο ΠΑΣΕΒΙΠΕ και ο ΣΕΒΙΠΕΤ προειδοποιούν για κινδύνους άνισης μεταχείρισης, παρεμπόδισης επιχειρηματικών σχεδίων και υπέρμετρων επιβαρύνσεων. Αυτοί οι κίνδυνοι απαιτούν συγκεκριμένη κυβερνητική απάντηση.

Η θέση μας, του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, είναι σαφής: Η διαχείριση  αποτελεί ευθύνη των αρμόδιων δημόσιων αρχών και των εγκατεστημένων επιχειρήσεων. Στηρίζουμε το αίτημα απόσυρσης της επίμαχης πρόβλεψης.

Υπάρχει και ένα ευρύτερο ζήτημα δημοκρατικής λογοδοσίας. Ποιος αποφασίζει για τις κοινόχρηστες υποδομές; Πώς υπολογίζονται τα τέλη; Πώς ελέγχεται η ποιότητα των υπηρεσιών; Ποιος επιλύει τις διαφορές ανάμεσα στο διαχειριστή και τις εγκατεστημένες επιχειρήσεις; Δεν αρκεί να λέγεται, ότι όλα αυτά ρυθμίζονται συμβατικά. Χρειάζονται δημόσιοι κανόνες, διαφάνεια, ουσιαστική εκπροσώπηση των επιχειρήσεων και ανεξάρτητοι μηχανισμοί ελέγχου.

Ειδικά για τις μικρές και μεσαίες μεταποιητικές επιχειρήσεις, κάθε αδικαιολόγητη επιβάρυνση μπορεί να σημαίνει αναβολή της επένδυσης, περιορισμό του προσωπικού ή ακόμη και αδυναμία συνέχισης της δραστηριότητας. Αν επιδίωξη είναι η παραγωγική ανασυγκρότηση, απαιτείται προστασία εκείνων  που παράγουν, και όχι αντιμετώπισή τους ως δεδομένη πηγή εσόδων για τον εκάστοτε διαχειριστή.

Χρειάζεται κατά συνέπεια ουσιαστική επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου των επιχειρηματικών πάρκων, με τη συμμετοχή των συνδέσμων των εγκατεστημένων επιχειρήσεων, της αυτοδιοίκησης και των εργαζομένων. Η διαχείριση των υποδομών δεν μπορεί να επαφίεται σε μία ιδιωτική επιχείρηση, εν προκειμένω σε ένα αγνώστου ταυτότητας fund, που έτσι καθίσταται «κράτος εν κράτει». Χρειάζεται αυτοδιαχείρηση από τις εγκατεστημένες επιχειρήσεις.   

Για τη Μεγαλόπολη, αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Δεν πρέπει να γίνει μία περιοχή στην οποία θα ανακοινώνονται επενδυτικά σχέδια χωρίς μετρήσιμο παραγωγικό και κοινωνικό αποτέλεσμα. Ζητούνται συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, πραγματικές δεσμεύσεις για νέες θέσεις εργασίας, στήριξη της τοπικής επιχειρηματικότητας, αξιοποίηση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, ιδίως της ενέργειας και συνεργασία με τα εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα της Πελοποννήσου.

Η μετάβαση πρέπει να συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων: Των εργαζομένων που αναζητούν νέες ειδικότητες, των νέων που σκέφτονται να φύγουν, των μικρών και μεσαίων επιχειρηματιών που χρειάζονται πρόσβαση σε χρηματοδότηση, των αυτοαπασχολουμένων επαγγελματιών, που περιμένούν να ξανακινηθεί η τοπική οικονομία. Η ανάπτυξη δεν αποτυπώνεται μόνο σε ισολογισμούς και επενδυτικά μεγέθη. Αποτυπώνεται στη ζωή της κοινωνίας.

Yπερασπιζόμαστε μία ανάπτυξη με ισχυρή παραγωγική βάση, δημόσιο στρατηγικό σχεδιασμό, υγιή επιχειρηματικότητα, περιβαλλοντική ευθύνη και κοινωνική δικαιοσύνη. Ένα κράτος που διευκολύνει την παραγωγή χωρίς να παραιτείται από τον έλεγχο. Που μειώνει τη γραφειοκρατία χωρίς να αποδυναμώνει τις εγγυήσεις. Που προσελκύει επενδύσεις χωρίς να επιτρέπει τη δημιουργία ιδιωτικών μονοπωλίων σε  κρίσιμες υποδομές.

Τα βιομηχανικά πάρκα υπάρχουν για να υπηρετούν την παραγωγή και την εργασία. Δεν υπάρχουν, ώστε η παραγωγή και η εργασία να υπηρετούν τους διαχειριστές τους.

Η δίκαιη μετάβαση δεν μπορεί να σημαίνει ότι φεύγουν οι εργαζόμενοι και έρχονται τα funds και οι  servicers!

Δεν μπορεί να σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις αξιοποιούν τη γη, το νερό και την ενέργεια, ενώ η τοπική κοινωνία συνεχίζει να συρρικνώνεται.

Χρειάζονται επενδύσεις που να δημιουργούν δουλειές, να προστατεύουν το περιβάλλον και να κρατούν τους νέους στον τόπο τους.

Η Μεγαλόπολη δεν χρειάζεται απλώς νέες επενδύσεις. Χρειάζεται ένα νέο μέλλον για τους ανθρώπους της!

Εύχομαι οι εργασίες του συνεδρίου να συμβάλουν σε γόνιμο διάλογο, συγκεκριμένες δεσμεύσεις και  ουσιαστικές λύσεις.

Και εύχομαι η Μεγαλόπολη να αποτελέσει παράδειγμα μιάς πραγματικά δίκαιης παραγωγικής μετάβασης και ανασυγκρότησης,  με νέες ευκαιρίες, με περισσότερη παραγωγή, με αξιοπρεπείς μόνιμες   θέσεις εργασίας και με την τοπική κοινωνία πρωταγωνιστή, όχι θεατή που προσμένει τον οριστικό «θάνατό» του.