Η Αδελφότητα Δημητσανιτών «Γρηγόριος Ε΄» προχώρησε με συγκεκριμένα βήματα στη συντήρηση και αποκατάσταση των αγαλμάτων και των μνημείων της Δημητσάνας, με στόχο να προστατευθούν από τη φθορά του χρόνου και να διατηρηθούν στην καλύτερη δυνατή κατάσταση για τις επόμενες γενιές.
Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Αδελφότητας, και συγκεκριμένα με την πράξη υπ’ αριθ. 372/23.10.2025, ανατέθηκε η εκπόνηση ειδικής μελέτης στον κ. Πραξιτέλη Τζανουλίνο, κορυφαίο Γλύπτη – Συντηρητή Αρχαιοτήτων και τέως μέλος Δ.Ε.Π. του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής.
Η ολοκληρωμένη μελέτη κατατέθηκε στην αρμόδια Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δυτικής Ελλάδας, Πελοποννήσου και Νοτίου Ιονίου.
Το κόστος της συνολικής μελέτης συντήρησης και αποκατάστασης μνημείων αγαλμάτων ανήλθε στο ποσό των € 9.449,23 συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24% και Φόρο εισοδήματος 20%.
Ποια μνημεία περιλαμβάνονται
Η μελέτη αφορά:
• τον Ανδριάντα του Γρηγορίου Ε΄,
• τον Ανδριάντα των Παλαιών Πατρών Γερμανού,
• την Προτομή του Νικολάου Μακρή,
• την Προτομή του Δημητρίου Παπούλια,
• την Προτομή του Αγίου Ιωσήφ Επισκόπου Θεσσαλονίκης,
• το Μνημείο των Πεσόντων στους Πολέμους,
• το Μνημείο των Πεσόντων της Μάχης της Δημητσάνας.
Ειδική διαδικασία για τους δύο ανδριάντες – Γρηγορίου Ε΄ και ο Ανδριάντας Π. Πατρών Γερμανού
Κατά την εξέταση της μελέτης, η αρμόδια Υπηρεσία έκρινε ότι ο Ανδριάντας του Γρηγορίου Ε΄ και ο Ανδριάντας Π. Πατρών Γερμανού έχουν ιδιαίτερα σημαντική ιστορική και καλλιτεχνική αξία.
Για τον λόγο αυτό, πριν εγκριθεί η μελέτη συντήρησης και αποκατάστασής τους, θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί η διαδικασία κήρυξής τους ως προστατευόμενων μνημείων, σύμφωνα με τον Νόμο 3028/2002 για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί εμπόδιο στην αποκατάσταση. Αντίθετα, εξασφαλίζει ότι τα δύο σημαντικά αυτά έργα θα προστατεύονται θεσμικά και ότι κάθε παρέμβαση πάνω τους θα γίνεται με τις προβλεπόμενες επιστημονικές και αρχαιολογικές προδιαγραφές.
Η διαδικασία είναι συγκεκριμένη: η αρμόδια Υπηρεσία προχωρά στην εισήγηση, ακολουθεί η γνωμοδότηση του αρμόδιου Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων και στη συνέχεια εκδίδεται η σχετική απόφαση από την Υπουργό Πολιτισμού, η οποία δημοσιεύεται σε ΦΕΚ.
Με την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, οι δύο ανδριάντες θα έχουν πλέον το προβλεπόμενο από τον νόμο καθεστώς προστασίας και στην συνέχεια θα επακολουθήσει η συντήρησή τους, από την Αδελφότητα Δημητσανιτών «Γρηγόριος Ε΄».
Η συντήρηση των μνημείων που υλοποιήθηκε
Για τα υπόλοιπα αγάλματα και μνημεία που περιλαμβάνονται στη μελέτη, η αρμόδια Υπηρεσία ενημέρωσε ότι οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης μπορούν να πραγματοποιηθούν.
Με βάση αυτή την εξέλιξη, η Αδελφότητα ολοκλήρωσε την πρώτη φάση αυτών των μνημείων και είναι τα ακόλουθα: [Τάφος Ιερώνυμου Βογιατζή, (Φιλοσοφόπουλου καθώς αναμένεται χώρος για κενοτάφιο), Μνημείο πεσόντων από διάφορους πολέμους και η προτομή του Ιωσήφ Θεσσαλονίκης]
Πρόκειται για μια ουσιαστική παρέμβαση που πραγματοποιήθηκε με βάση την επιστημονική μελέτη και σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Συγκεκριμένα το κόστος ανήλθε στα κάτωθι:
α) Η Προτομή του Αγίου Επισκόπου Θεσσαλονίκης Ιωσήφ φέρει επικαθήσεις, φθορές και απώλειες υλικού. Επιπλέον, το βάθρο της μαρμάρινης προτομής καθώς και η θέση τοποθέτησης της προκαλούν προβλήματα θέασης της, με αποτέλεσμα να κρίνεται επιβεβλημένη η διόρθωσή τους. Για τις εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης της Προτομής του Αγίου Επισκόπου Θεσ/νίκης Ιωσήφ (καθαρισμός, στερέωση, αποκατάσταση ρωγμών, αισθητική αποκατάσταση, κλπ.) καθώς και για τις εργασίες επανατοποθέτησης της προτομής (κατασκευή νέου μαρμάρινου βάθρου μισού τόνου, στις σωστές διαστάσεις, μετακίνηση της προτομής σε ορθότερη θέση, κλπ.) με κόστος € 11.000,00 (έντεκα χιλιάδων ευρώ).
β) Στο Μνημείο Πεσόντων σε διάφορους Πολέμους παρατηρούνται επικαθήσεις, αλλοιώσεις μαρμάρινων επιφανειών, κονιαμάτων και χρωματικών διακοσμητικών στοιχείων, κ.ά. Σύμφωνα με τη σχετική μελέτη οι εργασίες που θα χρειαστεί να υλοποιηθούν περιλαμβάνουν καθαρισμούς, στερεώσεις, συγκολλήσεις και αισθητική αποκατάσταση και με μπρούτζινη αλυσίδα που έχει παραγγελθεί στην Ιταλία. Κόστος € 6.000,00 (έξι χιλιάδων ευρώ).
γ) Ο Τάφος του σχολάρχη Ιερώνυμου Βογιατζή βρίσκεται σε κακή κατάσταση και για να αποκατασταθεί θα χρειαστούν εργασίες καθαρισμού των πέτρινων στοιχείων, αποκατάσταση του μεταλλικού κιγκλιδώματος, αποκατάσταση του περιμετρικού χώρου, κλπ. Κόστος 2.500,00 (δυο χιλιάδες και πεντακόσια ευρώ).
δ) Η Μαρμάρινη Επιγραφή Π. Φιλοσοφόπουλου βρίσκεται στην είσοδο του κοιμητηρίου αποκομμένη από την αρχική της θέση. Για την αποκατάσταση της καθώς και για τις εργασίες που θα απαιτηθούν για την τοποθέτηση της σε νέο χώρο εντός του κοιμητηρίου (κενοταφιο) θα απαιτηθεί περίπου το ποσό των € 3.500,00 (τριών χιλιάδων και πεντακοσίων ευρώ).
Στα ανωτέρω κόστη δεν περιλαμβάνεται ο ΦΠΑ 24%.
Όλες οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με τις διεθνώς αποδεκτές μεθόδους και υλικά συντήρησης από εξειδικευμένο προσωπικό ειδικότητας Συντήρηση Αρχαιοτήτων & Έργων Τέχνης, με ανάλογη εμπειρία σε παρόμοιες εργασίες.
Στα κόστη περιλαμβάνονται η εργασία, όλα τα υλικά που θα απαιτηθούν καθώς και η μεταφορά, διαμονή και σίτιση του προσωπικού που θα εργαστεί.
Τα μνημεία είναι κομμάτι της ιστορίας μας
Τα αγάλματα και τα μνημεία της Δημητσάνας δεν είναι απλώς στοιχεία του δημόσιου χώρου.
Κάθε ένα από αυτά συνδέεται με ένα πρόσωπο, ένα γεγονός ή μια σημαντική περίοδο της ιστορίας του τόπου. Είναι οι μορφές και οι μνήμες που συναντά καθημερινά ο κάτοικος και ο επισκέπτης της Δημητσάνας.
Γι’ αυτό και η συντήρησή τους δεν είναι μόνο θέμα αισθητικής. Είναι πράξη σεβασμού στην ιστορία και στην πολιτιστική κληρονομιά της Δημητσάνας.
Η προστασία τους από τη φθορά του χρόνου διασφαλίζει ότι τα μνημεία θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν και να αφηγούνται στις επόμενες γενιές την ιστορία των ανθρώπων που τιμούν.
Μελέτη, συνεργασία και πράξεις
Η Αδελφότητα Δημητσανιτών «Γρηγόριος Ε΄» επέλεξε να αντιμετωπίσει το ζήτημα με οργανωμένο και επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο: πρώτα με τη σύνταξη της μελέτης, στη συνέχεια με την κατάθεσή της στις αρμόδιες υπηρεσίες και τώρα με την υλοποίηση των εργασιών που μπορούν να προχωρήσουν.
Η ιστορία τιμάται όταν προστατεύεται στην πράξη. Και αυτό ακριβώς υπηρετεί η συγκεκριμένη πρωτοβουλία: να διατηρηθούν τα μνημεία της Δημητσάνας, να αποκατασταθούν με επιστημονικό τρόπο και να παραδοθούν στις επόμενες γενιές όπως τους αξίζει – όρθια, προστατευμένα και ζωντανά.
«ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΓΑΛΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΣΑΝΑΣ». ΔΕΙΤΕ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ →
Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η 2η ημερίδα για τα γλυπτά μνημεία της Δημητσάνας «Αγάλματα, Ανδριάντες, Προτομές & Επιγραφές της Δημητσάνας. Ιστορία, Τέχνη, Μνήμη, Προστασία»
Το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε η δεύτερη ημερίδα με θέμα «Αγάλματα, Ανδριάντες, Προτομές & Επιγραφές της Δημητσάνας. Ιστορία, Τέχνη, Μνήμη, Προστασία», με τη συμμετοχή διακεκριμένων επιστημόνων και επαγγελματιών με εξειδίκευση στη συντήρηση και την αποκατάσταση γλυπτικών έργων και μνημείων.
Στην ημερίδα συμμετείχαν ως ομιλητές ο κ. Πραξιτέλης Τζανουλίνος, γλύπτης – συντηρητής αρχαιοτήτων και πρώην καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, με σημαντική εμπειρία στη συντήρηση γλυπτικών έργων και συνθέσεων· ο κ. Δημήτρης Κουτσογιάννης, αρχιτέκτονας – αναστηλωτής, με εκτενή εμπειρία σε έργα αποκατάστασης γλυπτικών συνόλων, ο οποίος έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής· καθώς και οι κυρίες Ευαγγελία Φράγκου και Μεταξία Τριανταφύλλου, συντηρήτριες αρχαιοτήτων και έργων τέχνης, με εμπειρία στη συντήρηση γλυπτών.
Κατά τη διάρκεια των εισηγήσεών τους, οι ομιλητές ανέδειξαν τη σημασία της διατήρησης και της αποκατάστασης των γλυπτικών μνημείων της Δημητσάνας, εστιάζοντας στην ιστορική και καλλιτεχνική τους αξία, αλλά και στον ρόλο τους ως ζωντανών σημείων αναφοράς για την τοπική κοινωνία και τους επισκέπτες της περιοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην παρουσίαση της μελέτης που έχει εκπονηθεί για τη συντήρηση επτά μνημείων και αγαλμάτων της Δημητσάνας, καθώς και στις εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης που πραγματοποιήθηκαν σε συγκεκριμένα μνημεία της περιοχής. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η προτομή του Αγίου Ιωσήφ, Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, το Μνημείο Πεσόντων σε διάφορους πολέμους, ο τάφος του σχολάρχη Ιερώνυμου Βογιατζή και η ταφική πλάκα του Π. Φιλοσοφόπουλου.
Η ημερίδα ανέδειξε την ανάγκη συστηματικής μέριμνας για την προστασία και τη διαφύλαξη της γλυπτικής και επιγραφικής κληρονομιάς της Δημητσάνας, ώστε τα μνημεία της να διατηρηθούν για τις επόμενες γενιές, παραμένοντας αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου.
