Influencer θέλει να γίνει 1 στους 4 εφήβους

Influencers και youtubers. Αυτό θέλουν να γίνουν σήμερα οι περισσότεροι έφηβοι. Επηρεασμένοι από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μάλλον θαμπωμένοι από τη «βιτρίνα» τους, οι έφηβοι πιστεύουν πως έτσι θα γίνουν εύκολα και γρήγορα πλούσιοι. Δεύτερη στις προτιμήσεις των εφήβων είναι η ψυχολογία.

Ειδικότερα, το Εργαστήριο Συμβουλευτικής Επιστήμης και Επαγγελματικής Σταδιοδρομίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο πλαίσιο έρευνας, απευθύνθηκε σε 400 συμβούλους σταδιοδρομίας. Διερευνώντας την ύπαρξη συγκεκριμένων τάσεων ή «μόδας» στις επαγγελματικές επιλογές των εφήβων, προκύπτει ότι ο ένας στους τέσσερις (25%) θέλει να ακολουθήσει επαγγέλματα που σχετίζονται με το Διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – influencer στα social media, όπως το Instagram και το TikTok, και δημιουργός ψηφιακού περιεχομένου.

Η τάση

«Η τάση αυτή τροφοδοτείται από την επιρροή των social media και συχνά συνδέεται από τους εφήβους με την επιθυμία για “εύκολο χρήμα”, γρήγορο πλουτισμό, δημοσιότητα, αλλά και με την αντίληψη ότι πρόκειται για επαγγέλματα που δεν απαιτούν τυπικά ακαδημαϊκά προσόντα ή πολυετείς σπουδές», λέει η έρευνα.

«Οταν συζητήσεις με τα παιδιά για το πόσο δύσκολο είναι να γίνει κάποιος επιτυχημένος TikToker, μετριάζεται ο ενθουσιασμός τους», αναφέρει η Σίσσυ Καραβία, σύμβουλος σταδιοδρομίας.

«Ωστόσο, όταν συζητήσεις με τα παιδιά για το πόσο δύσκολο είναι να γίνει κάποιος επιτυχημένος TikToker κ.λπ. και πόση δουλειά απαιτείται, τότε μετριάζεται ο ενθουσιασμός τους. Το 25% υποκρύπτει ένα “δεν έχει νόημα να σπουδάσω”, που σημαίνει πως “θα χάσω χρόνο, θα καταβάλω κόπο και στο τέλος δεν θα κερδίσω χρήματα, δεν θα περνάω καλά”», παρατηρεί, μιλώντας στην «Κ» η Σίσσυ Καραβία, σύμβουλος σταδιοδρομίας, η οποία μετείχε στην ερευνητική ομάδα. «Η Gen Z είναι μια γενιά που δεν έχει μάθει να αντέχει τις δυσκολίες, ενώ είναι δέκτης μεγάλου εύρους πληροφοριών μέσω του Διαδικτύου», προσθέτει η ίδια.

Ακολουθούν στις προτιμήσεις των εφήβων, με 16%, τα επαγγέλματα που συνδέονται με την ψυχολογία και την εγκληματολογία. Παράλληλα, διακριτή τάση αποτελεί η στροφή προς τον τομέα των θετικών και τεχνολογικών επιστημών (14%), με ρητές αναφορές στην πληροφορική, στις νέες τεχνολογίες, στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στην τεχνητή νοημοσύνη.

Επιπροσθέτως, το 12% εστιάζει στον κλάδο της οικονομίας και της διοίκησης επιχειρήσεων. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται συχνά με την έννοια της «επιχειρηματικότητας», αλλά και με την καταγεγραμμένη αντίληψη μερίδας των μαθητών λυκείου ότι το 4ο επιστημονικό πεδίο των Πανελλαδικών (Oικονομίας – Πληροφορικής) αποτελεί συγκριτικά πιο «εύκολη» οδό για εισαγωγή στα ΑΕΙ σε σχέση με τα άλλα τρία πεδία.

Η ασφάλεια

Σε μικρότερα ποσοστά (περίπου 6%) διατηρείται η σταθερή προτίμηση προς τις στρατιωτικές και αστυνομικές σχολές, τάση που οι σύμβουλοι αποδίδουν αποκλειστικά στην επιθυμία για άμεση επαγγελματική αποκατάσταση και ασφάλεια. Επίσης, σύμφωνα με την έρευνα, καταγράφεται μια συμπληρωματική τάση (περίπου 5%), με βάση την οποία το ακαδημαϊκό αντικείμενο έρχεται σε δεύτερη μοίρα για την επιλογή σπουδών, καθώς οι έφηβοι δηλώνουν στο μηχανογραφικό δελτίο για τις εξετάσεις σχολές με αποκλειστικό κριτήριο την πόλη φοίτησης (είτε για να μείνουν στον τόπο κατοικίας τους, λόγω οικονομικών περιορισμών, είτε για να βρεθούν σε πόλη της αρεσκείας τους) ή στρέφονται γενικότερα στην αναζήτηση εύκολων και γρήγορων λύσεων (π.χ. σύντομα προγράμματα) για την άμεση ένταξή τους στην αγορά εργασίας. Στο υπόλοιπο 22% περιλαμβάνονται οι άλλες επιλογές σπουδών.

Τα συνηθέστερα εμπόδια για τους εφήβους είναι η έλλειψη πληροφόρησης (66,5%) και η έλλειψη αυτογνωσίας (64,4%). «Η ταυτόχρονη ύπαρξη των δύο αυτών παραγόντων επιβεβαιώνει ότι οι έφηβοι δυσκολεύονται να καταλήξουν σε ασφαλείς επιλογές, πρωτίστως διότι δεν διαθέτουν επαρκή και ξεκάθαρη εικόνα ούτε για τα προσωπικά τους χαρακτηριστικά, αλλά ούτε και για τα δεδομένα των εκπαιδευτικών και επαγγελματικών διαδρομών», σημειώνουν οι ερευνητές.

Ως σημαντικό ανασταλτικό στοιχείο ακολουθούν οι στρεβλές πεποιθήσεις (π.χ. «μου αρέσει η τέχνη, αλλά δεν νομίζω ότι θα βρω εύκολα δουλειά, ας επιλέξω κάτι άλλο»), οι οποίες εντοπίζονται από το 34,5% των συμβούλων, εμποδίζοντας τους νέους να αξιολογήσουν ρεαλιστικά και αντικειμενικά τις προοπτικές τους.

Σε ό,τι αφορά τους εξωτερικούς παράγοντες, σχεδόν ο ένας στους τέσσερις επαγγελματίες (ακριβές ποσοστό, 23,7%) παρατηρεί εμπόδια που πηγάζουν από το οικογενειακό περιβάλλον του εφήβου. «Οι σταδιοδρομίες είναι ιδιογενείς, δηλαδή καθένας δημιουργεί το δικό του επαγγελματικό μονοπάτι. Με δεδομένο ότι στην εποχή μας μπορεί κάποιος να αλλάξει πολλές δουλειές και να κάνει κάποιες που δεν συνδέονται άμεσα με το αντικείμενο των σπουδών του, οι νέοι πρέπει να προετοιμάζονται γι’ αυτό που δεν γνωρίζουν. Αυτό δυσκολεύονται να το κατανοήσουν οι γονείς τους, που σκέφτονται τη σταδιοδρομία όπως τη βίωσαν οι ίδιοι στο ξεκίνημά τους στον 20ό αιώνα», τονίζει η κ. Καραβία.

Τέλος, τα πρακτικά και οικονομικά εμπόδια αποτελούν τροχοπέδη για το 18,6% των εφήβων.

Οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας –«πρόκειται για επάγγελμα που δεν είναι κατοχυρωμένο επαγγελματικά, γιατί σύμβουλος σταδιοδρομίας γίνεσαι μόνο με μεταπτυχιακό, αλλά τα επαγγελματικά δικαιώματα βασίζονται στο πρώτο πτυχίο», επισημαίνει η κ. Καραβία– απάντησαν και για την εμπειρία τους από τη συμβουλευτική ενηλίκων.

Η μέγγενη

Στο πεδίο αυτό προκύπτει ότι οι ενήλικες βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε μια επώδυνη μέγγενη: βιώνουν βαθιά εργασιακή κρίση, επαγγελματική εξουθένωση ή ξαφνικές δομικές αλλαγές (π.χ. ψηφιακός μετασχηματισμός, αυτοματισμός), κάτι που πυροδοτεί μια έντονη επιθυμία για άμεση αλλαγή σταδιοδρομίας (65,5%). Την ίδια στιγμή, οι οικονομικοί λόγοι και η ανάγκη για σταθερό βιοπορισμό αποτελούν το κορυφαίο εμπόδιο για τη λήψη απόφασης (61,3%). Η οικονομική στενότητα της χώρας αφαιρεί από το άτομο το «μαξιλάρι ασφαλείας» που απαιτείται για να ρισκάρει μια μετάβαση.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα και έγινε ηλεκτρονικά από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Φεβρουάριο του 2026, με επιστημονική υπεύθυνο την αναπληρώτρια καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στο ΕΚΠΑ Κατερίνα Αργυροπούλου, ενώ στην ερευνητική ομάδα, μαζί με την κ. Καραβία, συμμετείχε η σύμβουλος σταδιοδρομίας Αναστασία Βρεττού.

ΑΠΟΨΗ

Στρεβλή εικόνα επιτυχίας

Της Κατερίνας Αργυροπούλου*

Τον ρόλο που παλαιότερα διαδραμάτιζε η τηλεόραση στη διαμόρφωση των προτύπων, έχουν αναλάβει σήμερα τα κοινωνικά δίκτυα. Τα παιδιά έρχονται σε επαφή με ανθρώπους που η δουλειά τους είναι να προβάλλουν τον εαυτό τους ή συγκεκριμένα προϊόντα και υπηρεσίες.

Δημιουργείται έτσι μια στρεβλή εικόνα για την επαγγελματική επιτυχία, τη σχέση της με την προσωπική ευζωία, αλλά και τον τρόπο και τον κόπο που απαιτείται για να φθάσει κάποιος σε αυτήν.

Ενας επώνυμος influencer, για παράδειγμα, αντιμετωπίζεται ως παράδειγμα «έξυπνης» επιλογής σταδιοδρομίας χωρίς ο έφηβος να αναρωτιέται ούτε για το ποσοστό των γνωστών influencers σε σύγκριση με τον συνολικό αριθμό εκείνων που προσπαθούν για γίνουν γνωστοί, αλλά ούτε και για τη σκληρή δουλειά που κρύβεται από πίσω και το κόστος που μπορεί να έχει στην ιδιωτική του ζωή.

Σε μια εποχή που το χρήμα βρίσκεται στην πρώτη θέση σε επίπεδο εργασιακών αξιών, είναι πολύ εύκολο να επικεντρωθεί κανείς στο αποτέλεσμα – σε αυτό που βλέπει δηλαδή και που είναι ομολογουμένως εντυπωσιακό, αλλά που, ξεκάθαρα είναι η μισή αλήθεια. Θα έλεγα, όμως, επίσης ότι τα κοινωνικά δίκτυα έχουν επηρεάσει τους νέους –αρνητικά πάντα– και σε σχέση με την ανάπτυξη δεξιοτήτων.

Την ώρα που οι έρευνες επιβεβαιώνουν την ανάγκη για καλλιέργεια ήπιων δεξιοτήτων, όπως είναι η δημιουργικότητα, η προσαρμοστικότητα, οι κοινωνικές δεξιότητες και η ανθεκτικότητα, η αλόγιστη χρήση της τεχνολογίας σε αυτές τις ηλικίες και η μόνιμη διασύνδεση μέσω κοινωνικών δικτύων ελαχιστοποιεί τις ευκαιρίες που έχουν οι νέοι να καλλιεργήσουν ακριβώς εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα τους κάνουν απασχολήσιμους στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

Γι’ αυτό και η στροφή σε πιο «παραδοσιακά» μοντέλα εκπαίδευσης, που έχει ήδη ξεκινήσει στην Αμερική και στη Βόρεια Ευρώπη, έχει ιδιαίτερη σημασία και για τη συμβουλευτική σταδιοδρομίας.

Η καλλιέργεια, για παράδειγμα, της κριτικής σκέψης ή της ικανότητας συνεργασίας δεν μπορεί να προκύψει μέσα από την παθητική κατανάλωση ψηφιακού περιεχομένου, αλλά απαιτεί ενεργή αλληλεπίδραση και τριβή με τον πραγματικό κόσμο.

Χωρίς τα απαραίτητα αυτά γνωστικά και κοινωνικά εφόδια, οι έφηβοι καθίστανται εξαιρετικά ευάλωτοι τόσο στην κατασκευασμένη εικόνα των κοινωνικών δικτύων όσο και στην απαξίωσή τους από τη σύγχρονη αγορά εργασίας.

Ουσιαστικά, τα κοινωνικά δίκτυα όχι μόνο διαμορφώνουν μη ρεαλιστικά κριτήρια επιτυχίας, αλλά αποδυναμώνουν την ικανότητα των νέων να επιλέξουν και να σχεδιάσουν με επίγνωση μια βιώσιμη σταδιοδρομία.

* Η κ. Κατερίνα Αργυροπούλου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσηςτου ΕΚΠΑ.

kathimerini.gr