Η Μεγαλόπολη «Κιβωτός του Κόσμου» | Γράφει ο Ι.Γ. Ασημακόπουλος

Στο επίκεντρο του παγκοσμίου ενδιαφέροντος βρέθηκε η Μεγαλόπολη, μετά την επίσημη δημοσίευση στο αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό PNAS (Proccedings of the National Academy of Sciences), του πορίσματος της πολύχρονης έρευνας (από το 2013) που διεξήγαγε με την ερευνητική της ομάδα, η Κατερίνα Χαρβάτη, διευθύντρια του Κέντρου Senckenberg για την Ανθρώπινη Εξέλιξη και το Παλαιοπεριβάλλον του Πανεπιστημίου του Τίμπινγκεν στη Γερμανία.

Τα ευρήματα μίλησαν στους επιστήμονες και είπαν, πως πριν από 430.000 χρόνια, ένας πρόγονος του Homo sapiens είχε την ιδέα να κατεργαστεί το ξύλο για να εξυπηρετήσει καλύτερα τις ανάγκες του.

Κατά την κ. Χαρβάτη, «Το Μέσο Πλειστόκαινο είναι μια ιδιαίτερα σημαντική περίοδος για την εξέλιξη του ανθρώπου. Κατ’ αρχάς, χαρακτηρίζεται από μια άνευ προηγουμένου ποικιλία ειδών ανθρωπίνων (hominin species)»

 «Φαίνεται ότι υπήρξαν και «καταφύγια μέσα στα καταφύγια». Δηλαδή περιοχές με θερμοκρασίες χαμηλές μεν αλλά ανεκτές, μόνιμη παρουσία νερού και βλάστηση ικανή να υποστηρίξει την διαβίωση. Αυτές λειτούργησαν ως μικρές κιβωτοί όπου ζώα, φυτά και ανθρώπινες ομάδες μπόρεσαν να επιβιώσουν και στη συνέχεια, όταν οι συνθήκες έγιναν ευνοϊκότερες, να εξαπλωθούν βορειότερα και να εποικίσουν το σύνολο της ευρωπαϊκής ηπείρου».

Δεν χρειάζεται να ειπωθούν περισσότερα για τα αποτελέσματα των ερευνών. Άλλωστε τις τελευταίες ημέρες πολλά ΜΜΕ, έντυπα και ηλεκτρονικά, έκαναν πάρα πολλά ειδικά αφιερώματα, που εύκολα μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος.

Σε τούτο το σημείο αξίζει να σταθούμε στη διαχείριση του γεγονότος από την Δημοτική Αρχή Μεγαλόπολης, η οποία κάλεσε την κυρία Χαρβάτη να παρουσιάσει το πόρισμα της έρευνας σε διάλεξη στη Μεγαλόπολη, στις 9 Φεβρουαρίου, 6:00 μμ, (κυκλοφόρησε και πρόσκληση στο διαδίκτυο) και στη συνέχεια την ματαίωσε.

Παρεμπιπτόντως, αξίζει  να σημειώσουμε πως η κ. Χαρβάτη τιμήθηκε σε εκδήλωση υψηλού κύρους, την Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου, από το Ινστιτούτο για την προβολή και ανάπτυξη της Μάνης «Όμοιοι της Μάνης», για τις έρευνες που πραγματοποίησε στη Λακωνία. Παρόντες στην εκδήλωση ήταν μέλη της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητές Πανεπιστημίων, δημοσιογράφοι από μεγάλα ΜΜΕ και πλήθος κόσμου.

Ο λόγος της ματαίωσης της διάλεξης της κ. Χαρβάτη στη Μεγαλόπολη, όπως μαθεύτηκε, ήταν ο φόβος μήπως γίνει αιτία  να μη προχωρήσει το έργο της αντλισιοταμίευσης που ονειρεύεται η Δημοτική Αρχή να πραγματοποιήσει στα ανατολικά πρανή του ορυχείου Μαραθούσας.

Προφανώς κανένας δεν είναι αντίθετος με επενδύσεις που υποτίθεται θα φέρουν κάποιες θέσεις εργασίας στην χειμάζουσα Μεγαλόπολη της απολιγνιτοποίησης. Όμως άκριτα; Χωρίς διερεύνηση; Χωρίς αξιολόγηση; Και με τη ματαίωση της διάλεξης μήπως πέτυχε την αποσιώπηση του γεγονότος; Αστείος ισχυρισμός…

Είναι λυπηρό, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση η Δημοτική Αρχή έδειξε πλήρη ανικανότητα να εκτιμήσει σωστά τα πράγματα. Αποδείχτηκε κατώτερη των περιστάσεων γιατί επέλεξε βιαστικά και στο πόδι την εύκολη λύση: «πονάει κεφάλι, κόβει κεφάλι».  

Μόνο το γεγονός, ότι το πόρισμα των ερευνών είχε γίνει πρώτο θέμα σε Παγκόσμιο και Ελληνικό τύπο και είχε προκαλέσει το ενδιαφέρον της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας, ο ισχυρισμός της Δημοτικής Αρχής καθίσταται άνευ ουσίας.

Αναλύοντας το γεγονός που έφερε τη Μεγαλόπολη στο επίκεντρο του παγκοσμίου ενδιαφέροντος, διαπιστώνουμε πως έτυχε κάκιστης αντιμετώπισης γενικότερα. Μέχρι τώρα κανένας επίσημος φορέας δεν τοποθετήθηκε δημόσια. Ο Δήμος Μεγαλόπολης σιώπησε και ματαίωσε την διάλεξη Χαρβάτη. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου δεν πήρε χαμπάρι. Και φυσικά η Κυβέρνηση δια του αρμοδίου υπουργείου, προφανώς δεν κατάλαβε.

Μήπως αυτό θα πρέπει να μας βάλει «ψύλλους στ’ αυτιά»,  ότι για τη Μεγαλόπολη επιφυλάσσεται ένα μέλλον που δεν συνάδει με την πολιτιστική της κληρονομιά; Ένα μέλλον όχι και τόσο ευχάριστο για τους «ιθαγενείς»; Μήπως μας προορίζουν για σκουπίδια, εργοστάσια καύσης απορριμμάτων, χαβούζες με επικίνδυνα απόβλητα, φυλακές κλπ απαξιωτικά, που κατά καιρούς έρχονται στο φως της δημοσιότητας;

Όμως, επτά χρόνια μετά την απολιγνιτοποίηση. Σε πείσμα όλων όσων ονειρεύονται όλα αυτά δημιουργόντας κλίμα παρακμής και απελπισίας στην τοπική κοινωνία για να αρπάξουν ότι απέμεινε, η Μεγαλόπολη «σαν ιδέα» αντιστέκεται, αποκαλύπτει και προτάσσει την αρχέγονη ιστορία της.

Στο Λεκανοπέδιο Μεγαλόπολης βλέπουμε να εξελίσσεται η ιστορία του γένους των Ελλήνων, από την απώτατη αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Στο Λεκανοπέδιο Μεγαλόπολης βλέπουμε να εξελίσσεται η ιστορία του ανθρώπινου γένους πάνω στη Γη. Είναι εγκληματικό, να θυσιαστεί έστω και ένα ψήγμα ιστορίας στο βωμό αμφίβολων επενδύσεων, για τάχα οικονομική ανάπτυξη και αμφιβόλου ποιότητας υποθετικές θέσεις εργασίας, όταν η αξία αυτής της  κληρονομιάς είναι ανεκτίμητη. Έχουμε χρέος να την προστατέψουμε και να τη διαφυλάξουμε σαν προίκα για τις επόμενες γενιές.

Εν κατακλείδι:

1. Θα πρέπει άμεσα να δεσμευτεί ο χώρος των ορυχείων Μεγαλόπολης μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα, η οποία μπορεί να δώσει πολύ πιο σπουδαίες ανακαλύψεις…
2. Θα πρέπει άμεσα να διεκδικηθούν με κάθε τρόπο τα ευρήματα της ερευνητικής ομάδας γιατί ανήκουν στη Μεγαλόπολη και η εμπειρία μας έχει διδάξει πως ότι έφυγε δεν ξαναγύρισε ποτέ…
3. Θα πρέπει η Δημοτική Αρχή να μιλήσει με την κ. Χαρβάτη, ώστε άμεσα να παρουσιάσει στη Μεγαλόπολη το πόρισμα των ερευνών της.

Σημειώσεις:

1. Η εικόνα αποτελεί καλλιτεχνική αναπαράσταση της «κιβωτού της Μεγαλόπολης» στην διάρκεια της σκληρότερης παγετώδους περιόδου του Μέσου Πλειστόκαινου. Credit: Katerina Harvati
2. Kαλλιτεχνική απεικόνιση γυναίκας του μέσου Πλειστόκαινου ενώ σκαλίζει κλαρί δένδρου. Credit: Katerina Harvati
3. Πηγή άντλησης πληροφοριών για τι πόρισμα της έρευνας, από τον ιστότοπο https://www.tovima.gr