“Αυτός ο άνδρας έχει προσωπικότητα!” Πολλές φορές έχουμε ακούσει αυτή την έκφραση ή την έχουμε πει εμείς οι ίδιοι. Όμως, υπάρχει κανείς που να μην έχει προσωπικότητα; Όλοι μας έχουμε. Απλούστατα, υπάρχουν διαφοροποιήσεις στην προσωπικότητα κάθε ατόμου, κάποια προσωπικά χαρακτηριστικά που μας κάνουν αυτό που είμαστε. Κάποιος μπορεί να είναι πιο δυναμικός, κάποιος πιο εξωστρεφής, άλλος περισσότερο ασταθής, αγχώδης, επιφυλακτικός κτλ.
Ας δούμε όμως πρώτα αναλυτικά, τι είναι η προσωπικότητα; Τι είναι η προσωπικότητα; Προσωπικότητα ονομάζεται το μοναδικό πρότυπο των ψυχολογικών και συμπεριφορικών χαρακτηριστικών, με το οποίο κάθε άτομο μπορεί να διακριθεί από τους άλλους ανθρώπους. Σύμφωνα με τον Allport, (1961) η ενότητα και ακεραιότητα του ατόμου, το σύνολο των διακριτικών του χαρακτηριστικών και η ιδιοτυπία της συμπεριφοράς του αποτελούν την έννοια της προσωπικότητας.
Η προσωπικότητα αναφέρεται σε λίγο ή πολύ σταθερούς, και εσωτερικούς παράγοντες οι οποίοι κάνουν την προσωπικότητα ενός ατόμου να διακατέχεται από μια συνέπεια σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, αλλά ταυτόχρονα να είναι και διαφορετική από τη συμπεριφορά άλλων ατόμων σε παρόμοιες καταστάσεις. Ο Freud θεωρεί πως η προσωπικότητα είναι φτιαγμένη και αλληλεπιδρά ανάμεσα σε 3 στοιχεία (το Εκείνο, το Εγώ και το Υπερεγώ). Το Εκείνο αντιπροσωπεύει την ασυνείδητη ψυχική ενέργεια, τα βασικά ένστικτα και την άμεση ικανοποίηση των βιολογικών αναγκών. Το Εγώ περιλαμβάνει τις ασυνείδητες αντιλήψεις, σκέψεις, κριτικές και ελέγχει το Εκείνο για κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά. Το Υπερεγώ περιλαμβάνει τις ηθικές αξίες, το σωστό και το λάθος, την ενοχή και την υπερηφάνεια, αλλά και την συνείδησή μας που απαιτεί ιδανικά επίπεδα.
Ποιοι παράγοντες καθορίζουν την προσωπικότητά μας;
Τι είναι όμως αυτό που καθορίζει την προσωπικότητα μας και μας κάνει διαφορετικούς;
Εδώ και πολλά χρόνια οι ερευνητές συγκρούονται για το αν η προσωπικότητα είναι κάτι με το οποίο γεννιόμαστε ή αν είναι κάτι που διαμορφώνεται από το περιβάλλον μας καθώς αναπτυσσόμαστε. Για παράδειγμα η ψυχοδυναμική θεωρία, πιστεύει ότι ορισμένα στοιχεία της προσωπικότητας είναι ενσυνείδητα, ενώ άλλα είναι ασυνείδητα. Από την άλλη πλευρά η θεωρία της μάθησης πιστεύει ότι η ανθρώπινη προσωπικότητα και συμπεριφορά καθορίζεται σχεδόν απόλυτα από τις περιβαλλοντικές επιδράσεις. Μάλλον, η αλήθεια είναι κάπου στη μέση. Φαίνεται πως και οι δύο αυτοί παράγοντες (φύση και περιβάλλον) επηρεάζουν την ανάπτυξη και εξέλιξη της προσωπικότητας. Οι επιδράσεις που θα δεχθεί το άτομο από τους περιβαλλοντολογικούς παράγοντες καθορίζονται, εν μέρει, από τις γενετικές δυνατότητες και τα γενετικά “όρια” που έχει το κάθε άτομο. Φυσικά, εδώ θα πρέπει να σημειωθεί και ο ρόλος που παίζει η προσωπική θέληση του ατόμου. Δηλαδή, ο ίδιος ο άνθρωπος είναι ένας σημαντικός παράγοντας που παρεμβαίνει στη σχέση κληρονομικότητας και περιβάλλοντος, αφού από τον ίδιο εξαρτάται το πόσο θέλει να εξελιχθεί και να προοδεύσει (Χαραλαμπόπουλος, 1993). Ποιοι είναι οι βασικοί τύποι προσωπικότητας;
Ίσως η πρώτη θεωρία της προσωπικότητας που έγινε γνωστή είναι εκείνη του Έλληνα γιατρού Ιπποκράτη (400 π.Χ.), που χαρακτήρισε την ανθρώπινη συμπεριφορά υπό τους όρους τεσσάρων ιδιοσυγκρασιών. Κάθε μία από αυτές συσχετιζόταν με έναν διαφορετικό σωματικό υγρό ή “χυμό”.
Ο αιματώδης ή αισιόδοξος τύπος, συσχετιζόταν με το
