52 χρόνια Νέα Δημοκρατία: ο λογαριασμός που δεν γιορτάζεται

Τρίτη, 06 Οκτωβρίου 2026 09:54

Στις 4 Οκτωβρίου 1974 ιδρύθηκε η Νέα Δημοκρατία. Πενήντα δύο χρόνια μετά, οι επετειακές εκδηλώσεις μιλούν για σταθερότητα, ευρωπαϊκό προσανατολισμό και υπευθυνότητα. Ένας απολογισμός όμως δεν γράφεται με συνθήματα. Γράφεται με αποτελέσματα. Ας κάνουμε λοιπόν μια διαδρομή στον χρόνο, από πρωθυπουργό σε πρωθυπουργό, και ας δούμε τι παρέλαβε και τι παρέδωσε κάθε φορά η παράταξη που σήμερα πανηγυρίζει.

Η πρώτη περίοδος, με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή (1974–1980), συνδέθηκε με την αποκατάσταση της δημοκρατίας και την υπογραφή της ένταξης στην ΕΟΚ. Κανείς δεν το αμφισβητεί. Τότε όμως στήθηκε και ο κρατικός μηχανισμός που θα γινόταν το εργαλείο κάθε κυβέρνησης: κρατικοποιήσεις, τράπεζες υπό κομματικό έλεγχο, ένα Δημόσιο που μετρούσε ψηφοφόρους πριν μετρήσει αποτελέσματα. Και το Κυπριακό έμεινε ανοιχτή πληγή. Η σύντομη θητεία του Γεωργίου Ράλλη (1980–1981) έκλεισε τον κύκλο με μια κουρασμένη παράταξη, που επέστρεψε στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και λίγους μήνες μετά έχασε τις εκλογές.

Το 1989 η Ν.Δ. ξαναμπήκε στην εξουσία από το παράθυρο της «κάθαρσης». Η κυβέρνηση Τζαννή Τζαννετάκη, σε συνεργασία με τον Συνασπισμό, και στη συνέχεια η οικουμενική κυβέρνηση Ξενοφώντα Ζολώτα (1989–1990), στην οποία συμμετείχε, άφησαν πίσω τους εκλογές επί εκλογών, πολιτική αστάθεια και δημόσια οικονομικά που ξέφυγαν εντελώς από τον έλεγχο.

Ακολούθησε η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη (1990–1993), η πρώτη πρόβα λιτότητας και ξεπουλήματος. Με τα σκληρά μέτρα της εποχής Μάνου, μισθωτοί και συνταξιούχοι πλήρωσαν πρώτοι. Οι ιδιωτικοποιήσεις έγιναν με διαδικασίες που άφησαν σκιές, με χαρακτηριστικότερη την πώληση της ΑΓΕΤ Ηρακλής, που κατέληξε στα δικαστήρια. Το 1990–91 τα σχολεία γέμισαν καταλήψεις και η Πάτρα θρήνησε τον καθηγητή Νίκο Τεμπονέρα. Η κυβέρνηση κατέρρευσε το 1993, πριν ολοκληρώσει τη θητεία της, όταν η εσωκομματική σύγκρουση για το Μακεδονικό οδήγησε στην αποχώρηση του Αντώνη Σαμαρά και στη δημιουργία της Πολιτικής Άνοιξης. Τριάντα χρόνια αργότερα, το όνομα Μητσοτάκης επέστρεψε στο Μαξίμου.

Το 2004 ήρθε η σειρά του Κώστα Καραμανλή, με δύο θητείες μέχρι το 2009 και ένα σύνθημα: «επανίδρυση του κράτους». Η χώρα είχε μόλις διοργανώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες, είχε το ευρώ, φθηνό χρήμα και κοινοτικά κονδύλια. Πέντε χρόνια μετά, παρέδωσε έλλειμμα πάνω από 15% του ΑΕΠ και χρέος πάνω από 125%, σύμφωνα με τα αναθεωρημένα στοιχεία της Eurostat. Ήταν η εποχή του Βατοπεδίου, των δομημένων ομολόγων και της Siemens. Ήταν το καλοκαίρι του 2007, όταν οι φωτιές έκαψαν την Ηλεία, τη Γορτυνία και μεγάλο μέρος της Πελοποννήσου και θρηνήσαμε δεκάδες νεκρούς. Ήταν ο Δεκέμβρης του 2008. Και ήταν, πάνω απ' όλα, η εποχή που η παγκόσμια κρίση χτυπούσε την πόρτα κι εμείς ακούγαμε ότι η Ελλάδα είναι «θωρακισμένη». Το 2009, αντί για μέτρα, ήρθαν πρόωρες εκλογές. Η χρεοκοπία δεν ήρθε από το πουθενά. Χτίστηκε δάνειο με το δάνειο.

Το 2010, από την αντιπολίτευση, η Ν.Δ. καταψήφιζε το πρώτο μνημόνιο και από το Ζάππειο υποσχόταν έξοδο από την κρίση χωρίς λιτότητα. Το 2012 ο Αντώνης Σαμαράς έγινε πρωθυπουργός σε συνεργασία με ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ, και το μνημόνιο που κατήγγελλε έγινε κυβερνητικό πρόγραμμα. Ήρθαν ο ΕΝΦΙΑ, οι νέες περικοπές σε μισθούς και συντάξεις, η κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων, χιλιάδες λουκέτα. Τον Ιούνιο του 2013 η ΕΡΤ έκλεισε μέσα σε μια νύχτα, με το «μαύρο» στις οθόνες να γίνεται σύμβολο αυταρχισμού. Και ενώ μισό εκατομμύριο νέοι έπαιρναν τον δρόμο της ξενιτιάς, η κυβέρνηση μιλούσε για «success story».

Από το 2019 κυβερνά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με δύο θητείες. Υποσχέθηκε «κανονικότητα» και «επιτελικό κράτος». Η χώρα πήρε υποκλοπές πολιτικών και δημοσιογράφων, φωτιές στην Εύβοια, πλημμύρες στη Θεσσαλία και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Έγινε και από τους καλύτερους «πελάτες» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας: μόνο το 2024 δέχθηκε 315 καταγγελίες για την Ελλάδα, άνοιξε 46 νέες έρευνες και στο τέλος της χρονιάς είχε 84 ενεργές υποθέσεις, με εκτιμώμενη ζημία 1,71 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα βρέθηκε στις πέντε πρώτες χώρες της ΕΕ τόσο σε υποθέσεις όσο και σε ζημία. Και τα Τέμπη. Στις 28 Φεβρουαρίου 2023 χάθηκαν 57 άνθρωποι, οι περισσότεροι φοιτητές, σε ένα δίκτυο χωρίς λειτουργικά συστήματα ασφαλείας. Η διαχείριση που ακολούθησε έβγαλε εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες στους δρόμους με ένα αίτημα: δικαιοσύνη.

Είναι επίσης η εποχή των απευθείας αναθέσεων. Με πρόσχημα την «έκτακτη ανάγκη» και το «κατεπείγον», διαγωνισμοί παρακάμφθηκαν και δημόσιο χρήμα κατέληξε στις τσέπες λίγων. Η «λίστα Πέτσα» μοίρασε στην πανδημία εκατομμύρια σε μέσα ενημέρωσης χωρίς διαφανή κριτήρια. Μελέτες, επικοινωνιακά, εκδηλώσεις και προμήθειες ανατέθηκαν χωρίς ανοιχτό διαγωνισμό, συχνά στους ίδιους πάντα αποδέκτες. Ο μικρός επαγγελματίας, ο μηχανικός και ο μελετητής της περιφέρειας μένουν απέξω. Ο πολίτης σφίγγει το ζωνάρι και το κράτος σπαταλά χωρίς λογοδοσία.

Και η ίδια η Ν.Δ. ως κόμμα; Σύμφωνα με τον δικό της ισολογισμό για το 2025, οι συνολικές υποχρεώσεις της ξεπερνούν τα 600 εκατομμύρια ευρώ, κυρίως προς τις τράπεζες, και αντί να μειώνονται αυξάνονται. Την ίδια ώρα το κόμμα λειτουργεί πλουσιοπάροχα: πολυτελή συνέδρια, ακριβές προεκλογικές καμπάνιες, μηχανισμός σε πλήρη ανάπτυξη. Ο αγρότης που χρωστάει λίγες χιλιάδες στην τράπεζα βλέπει το σπίτι του στους πλειστηριασμούς. Ο μικρομεσαίος που καθυστερεί μια δόση βρίσκει κλειστές πόρτες. Το κόμμα που κυβερνά χρωστά εκατοντάδες εκατομμύρια και συνεχίζει σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Δύο μέτρα και δύο σταθμά, σε όλο τους το μεγαλείο.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών αποτυπώνεται στους ευρωπαϊκούς πίνακες. Το 2008 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ήταν περίπου στο 94% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Το 2025, σύμφωνα με τη Eurostat, ήταν μόλις 68%, και η Ελλάδα είναι προτελευταία στην ΕΕ των 27, πλάι στη Βουλγαρία. Στην ελευθερία του Τύπου, σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους χωρίς Σύνορα, είμαστε τελευταίοι στην ΕΕ για τέταρτη συνεχή χρονιά (89η θέση παγκοσμίως το 2025). Στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Transparency International πήραμε 50 στα 100, με μόλις έξι χώρες της ΕΕ χαμηλότερα. Η κυβέρνηση μιλά για ανάπτυξη και επενδυτική βαθμίδα. Το νοικοκυριό βλέπει την ακρίβεια στο ράφι, το ενοίκιο που τρώει τον μισό μισθό και νοσοκομεία που κρατιούνται όρθια χάρη στην αυτοθυσία γιατρών και νοσηλευτών.

Στην Αρκαδία ο λογαριασμός είναι ακόμα πιο βαρύς. Ένας τόπος που στήριξε επί δεκαετίες τη Ν.Δ. είδε τον πληθυσμό του να πέφτει από περίπου 87.000 κατοίκους το 2011 σε 77.592 το 2021. Σχεδόν ένας στους δέκα Αρκάδες χάθηκε μέσα σε μία δεκαετία. Η Μεγαλόπολη, που ηλεκτροδότησε τη χώρα και σήκωσε το βάρος της ρύπανσης, είδε το 2019 να ανακοινώνεται η απολιγνιτοποίηση χωρίς έτοιμο σχέδιο μετάβασης. Η σιδηροδρομική γραμμή Κόρινθος–Τρίπολη–Καλαμάτα σιωπά εδώ και χρόνια.

Στη Γορτυνία η εικόνα είναι εικόνα εγκατάλειψης. Ο βασικός οδικός άξονας Τρίπολης–Πύργου κόβεται ξανά και ξανά: κατολίσθηση στα Λαγκάδια, καθίζηση και κατολίσθηση στο Λιβαδάκι, κατάπτωση στην Καρκαλού. Τμήματα μένουν κλειστά για μήνες, χωριά αποκόπτονται, και ο κάτοικος, ο κτηνοτρόφος, ο επαγγελματίας κάνουν διπλάσια χιλιόμετρα σε επικίνδυνες παρακάμψεις. Για τον εκσυγχρονισμό του οδικού δικτύου η Ν.Δ. δείχνει μόνο αδιαφορία: προσωρινά μπαλώματα, εξαγγελίες χωρίς χρονοδιάγραμμα και μια «ωρίμανση» έργων που δεν ωριμάζει ποτέ.

Και η Κυνουρία δεν πάει καλύτερα. Ο παραλιακός δρόμος Άστρους–Τυρού–Λεωνιδίου, η βασική σύνδεση των χωριών της, παραμένει στενός και επικίνδυνος, με εργοτάξια, φανάρια και προσωρινές λύσεις. Ο αγρότης μετρά τις ζημιές και το κράτος σφυρίζει αδιάφορα. Ένας τόπος που ζει από τον τουρισμό και τη γη του αφήνεται να τα βγάλει πέρα μόνος του.

Το Παναρκάδιο και τα κέντρα υγείας λειτουργούν με κενά, και για τον κάτοικο της Γορτυνίας ή της Κυνουρίας ένα επείγον σημαίνει ώρες δρόμο, συχνά πάνω σε δρόμους που δεν υπάρχουν πια. Στα χωριά του Μαινάλου και του Πάρνωνα τα σχολεία κλείνουν, ο αγρότης παλεύει με το κόστος και τη γραφειοκρατία, και τα ελατοδάση μας μένουν με δασαρχεία χωρίς ανθρώπους. Η Αρκαδία δεν ζητά χάρες. Ζητά σχέδιο, δρόμους που να ενώνουν τα χωριά της και σεβασμό, όχι μόνο προεκλογικά.

Οκτώ πρωθυπουργοί, πέντε δεκαετίες, μία σταθερά: όταν η Ν.Δ. κυβερνά, οι λίγοι κερδίζουν και οι πολλοί πληρώνουν. Η χώρα δανείστηκε το μέλλον της, το υποθήκευσε στα μνημόνια και ακόμα περιμένει την «κανονικότητα» που της υποσχέθηκαν. Οι επέτειοι είναι για τα κόμματα. Ο λογαριασμός είναι για τους πολίτες.

52 χρόνια μετά, το ερώτημα δεν είναι τι γιορτάζουν. Είναι ποιος πληρώνει.

Συντονιστικη επιτροπη ΕΛ.Α.Σ Αρκαδιας

Tags:

ΕΛΑΣ Αρκαδίας, ΝΔ,