Ξηράνσεις δασών | ένα φαινόμενο που απειλεί και τον Πάρνωνα

Τετάρτη, 27 Αυγούστου 2025 21:26

Από την άνοιξη του 2025 πολλά δάση στην Κεντρική και Νότια Ελλάδα έχουν γεμίσει με ξερά δέντρα. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό σε περιοχές που προήλθαν από τεχνητές αναδασώσεις, καθώς τα δάση αυτά αποδεικνύονται πιο ευάλωτα. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν πρόκειται για κάτι πρωτόγνωρο – παρόμοια φαινόμενα είχαν εμφανιστεί τη δεκαετία του ’60 και στην ξηρασία του 1987. Όμως, σήμερα οι συνθήκες είναι διαφορετικές: η κλιματική αλλαγή έχει επιταχύνει τη μεταβολή των βιοκλιματικών ζωνών της χώρας προς το θερμότερο και το ξηρότερο.

Η ξήρανση δέντρων αποδυναμώνει τα δασικά οικοσυστήματα και τα καθιστά ευάλωτα σε έντομα, μύκητες αλλά και σε καταστροφικές δασικές πυρκαγιές. Ήδη σε πολλές περιοχές της Πελοποννήσου, της Στερεάς Ελλάδας και αλλού έχουν καταγραφεί εκτεταμένες νεκρώσεις ελάτων – από την περιοχή των Καλαβρύτων και του Μεγάλου Σπηλαίου μέχρι τη Δαύλεια, τη Φθιώτιδα και την Κυνουρία.

Στον Πάρνωνα, το φαινόμενο αρχίζει να γίνεται ορατό, απειλώντας έναν από τους σημαντικότερους ορεινούς όγκους της χώρας, που φιλοξενεί μοναδικά οικοσυστήματα με έλατα, μαύρη πεύκη, καστανιές αλλά και σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας. Ο Πάρνωνας, με την τεράστια περιβαλλοντική και πολιτιστική του αξία, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με έναν διπλό κίνδυνο: την κλιματική αλλαγή και την αδράνεια των αρχών.

Τα συμπτώματα που καταγράφονται:

Ομαδικές νεκρώσεις ελάτων και πεύκων σε σημεία με έντονες κλίσεις ή υποβαθμισμένα εδάφη.

Προσβολές από ξυλοφάγα έντομα που πολλαπλασιάζονται εύκολα σε στρεσαρισμένα δέντρα.

Μείωση χιονοπτώσεων και υδατικών αποθεμάτων, που περιορίζουν την αντοχή των δασών.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι χωρίς έγκαιρη παρέμβαση, ολόκληρα δασικά οικοσυστήματα μπορεί να οδηγηθούν σε μαζική ξήρανση, αφήνοντας χώρο είτε για πιο ανθεκτικά, αλλά διαφορετικά είδη, είτε –το πιο πιθανό– για μεγάλες πυρκαγιές που θα αφανίσουν κάθε δυνατότητα φυσικής αναγέννησης.

Την ίδια ώρα, η δασική υπηρεσία είναι αποδυναμωμένη: χωρίς προσωπικό και χρηματοδότηση, αδυνατεί να υλοποιήσει ακόμη και βασικές παρεμβάσεις, όπως την απομάκρυνση ξερών δέντρων. Οι παρεμβάσεις, όταν και όπου γίνονται, περιορίζονται σε εργολαβίες έκτακτης ανάγκης.

Η φύση όμως στέλνει το μήνυμα: οι ξηράνσεις που βλέπουμε φέτος είναι ίσως το τελευταίο καμπανάκι κινδύνου. Ο Πάρνωνας, όπως και τόσα άλλα βουνά της χώρας, χρειάζεται άμεσα μέτρα προστασίας, ουσιαστική ενίσχυση της δασικής υπηρεσίας και ολοκληρωμένο σχεδιασμό για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Είναι στο χέρι μας να μην αφήσουμε τα δάση να γίνουν νεκροταφεία κορμών. Να προστατέψουμε τον Πάρνωνα και όλα τα βουνά μας, ώστε να παραμείνουν ζωντανά οικοσυστήματα, πηγή ζωής και πολιτισμού.