Εργασίες τοποθέτησης σχοινιών σε επικίνδυνα σημεία του Menalon Trail - Το μονοπάτι παραμένει κλειστό μεταξύ Παλαιάς και Νέας μονής Φιλοσόφου

Η Μαίναλον Κοιν.Σ.Επ. σε συνεργασία με την Γεωμυθική ασφάλισε την Κυριακή 19 Απριλίου 2026 επικίνδυνο σημείο στο τμήμα 1 του Menalon Trail. Μέχρι την πλήρη αποκατάσταση για την οποία έχει επιληφθεί η Περιφέρεια Πελοποννήσου μετά από συνάντηση που είχε με φορείς της περιοχής, στο τμήμα 1 από Ι. Μ. Προδρόμου μέχρι Ι. Μ. Φιλοσόφου το μονοπάτι παραμένει κλειστό για πεζοπόρους μεταξύ Παλαιάς και Νέας μονής Φιλοσόφου, καθότι έχει υψηλό βαθμό επικινδυνότητας στο συγκεκριμένο τμήμα.

Ιωάννης Λαγός

--------------------------------------

 

Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΩΜΥΘΙΚΗ

Οι φετινές κατολισθήσεις στο φαράγγι του Λούσιου, τα μονοπάτια του και η ασφάλιση κρίσιμων σημείων με την τοποθέτηση βοηθητικού σχοινιού για το πέρασμα τους.

 

Το φαράγγι του Λούσιου, ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά και ιστορικά τοπία της Πελοποννήσου, βρίσκεται στην καρδιά της Αρκαδίας, ανάμεσα στη Δημητσάνα και τη Στεμνίτσα. Με μήκος περίπου 15 χιλιομέτρων και βάθος που ξεπερνά τα 300 μέτρα σε ορισμένα σημεία, το φαράγγι σχηματίζεται από τον ομώνυμο ποταμό Λούσιο, που πηγάζει από τα υψώματα της Καρκαλούς και χύνεται στον Αλφειό. Η περιοχή, γνωστή και ως «Άγιο Όρος της Πελοποννήσου», φιλοξενεί πυκνά δάση πλατανιών, βελανιδιών και καστανιών, απόκρημνους βράχους και πεντακάθαρα νερά που κυλούν ανάμεσα σε εντυπωσιακές ορθοπλαγιές γεμάτες σπηλιές και λαξευμένα ασκηταριά. Η φυσική ομορφιά συνυπάρχει αρμονικά με την πλούσια μοναστική παράδοση, καθώς τουλάχιστον από τον 10ο αιώνα και έπειτα το φαράγγι έγινε καταφύγιο για μοναχούς και αναχωρητές. Εδώ ιδρύθηκαν ιστορικά μοναστήρια όπως η Παλαιά και Νέα Μονή Φιλοσόφου (το «Κρυφό Σχολειό»), η Μονή Τιμίου Προδρόμου, η Μονή Αιμυαλών και δεκάδες σκήτες και σπήλαια-ασκηταριά λαξευμένα στους βράχους, όπου μοναχοί αναζητούσαν πνευματική ησυχία και διέσωζαν γνώση και χειρόγραφα.

Άποψη του φαραγγιού του Λούσιου (φωτ: Δημ. Θεοδοσόπουλος)

 

Τον φετινό χειμώνα, το φαράγγι και η ευρύτερη περιοχή, δοκιμάστηκε σοβαρά από έντονες κατολισθήσεις, μετά από έντονες και συνεχείς βροχοπτώσεις σχεδόν καθημερινά για δυο μήνες. Στην ευρύτερη περιοχή της Γορτυνίας οι σημαντικές κατολισθήσεις, «διέλυσαν» τμήματα του επαρχιακού δρόμου προς το φαράγγι και επηρέασαν την πρόσβαση σε αυτό. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει πρόσβαση στην Μονή Φιλοσόφου παρά μόνο από έναν κακοτράχαλο και ασυντήρητο δρόμο από Δημητσάνα μέσω Παλαιοχωρίου.

Τμήμα του οδικού άξονα της μοναδικής πρόσβασης σήμερα με όχημα προς Μονή Φιλοσόφου (μόνο με την χρήση 4*4) (φωτ: Γιάννης Λαγός)

 

Σήμανση για την μη διέλευση οχημάτων στον δρόμο προς Μονή Φιλοσόφου, μόνο στα Ελληνικά και χωρίς να έχουν ενημερωθεί οι εταιρείες online χαρτών. (φωτ: Γιάννης Λαγός)

 

Κατάρρευση τμήματος στο Μονοπάτι Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου - Μονή Φιλοσόφου

Στο κομμάτι των μονοπατιών μια σημαντική περίπτωση ήταν η κατολίσθηση που επηρέασε τμήμα του ιστορικού μονοπατιού στο φαράγγι, ανάμεσα στην Νέα και στην Παλαιά Μονή Φιλοσόφου. Το συγκεκριμένο τμήμα είναι το πλέον πολυσύχναστο σε όλο το δίκτυο του Μαίναλον Trail και η χρήση του από τους πεζοπόρους δεν έχει σταματήσει. Αυτά τα δεδομένα ανέδειξαν την ανάγκη για μια άμεση παρέμβαση, τόσο για την ασφάλεια των πεζοπόρων όσο και για τη συνέχιση των επιστημονικών και πολιτιστικών εξερευνήσεων, μέχρι την οριστική επίλυση του προβλήματος εκεί με κάποιο ήπιο τεχνικό έργο.

Το επικίνδυνο τμήμα πριν την τοποθέτηση των σχοινιών (φωτ: Γιάννης Λαγός)

 

Το κεντρικό μονοπάτι που διατρέχει το φαράγγι είναι το τμήμα 1 του Menalon Trail, του 1ου πιστοποιημένου Ελληνικού μονοπατιού μεγάλων αποστάσεων μήκους 75 χλμ. που ξεκινά από τη Στεμνίτσα και φτάνει στη Δημητσάνα μέσω του φαραγγιού. Το μονοπάτι αυτό, με σήμανση και συντήρηση από την ομάδα Menalon Trail, περνά από την κοίτη του ποταμού και ενώνει τους δυο ιστορικούς οικισμούς με τα ιστορικά μοναστήρια. Οι πεζοπόροι συναντούν την Παλαιά Μονή Φιλοσόφου (967 μ.Χ.), τη Νέα Μονή και τη Μονή Προδρόμου, ενώ παράλληλα υπάρχουν ατραποί που οδηγούν σε λιγότερο γνωστές σκήτες και σπήλαια. Το Menalon Trail δεν είναι απλώς ένα μονοπάτι πεζοπορίας, αλλά ένας ζωντανός διάδρομος πολιτιστικής κληρονομιάς, που προσελκύει χιλιάδες επισκέπτες ετησίως και ενισχύει την τοπική οικονομία μέσω οικοτουρισμού.

Ο χάρτης του Δικτύου του Menalon Trail στη Μονή Φιλοσόφου (φωτ: Δημ. Θεοδοσόπουλος)

 

Σε συνέχεια των γενικότερων εξερευνήσεων για τις σκήτες και τα σπήλαια του φαραγγιού, η ομάδα Menalon Trail συνεργάζεται στενά με τη Γεωμυθική. Η συνεργασία περιλαμβάνει κυρίως σπηλαιολογικές έρευνες ενώ έχει εστιάσει εδώ και χρόνια στην καταγραφή των σκητών της περιοχής μέσω εξερευνήσεων που περιλαμβάνουν χαρτογράφηση και τεκμηρίωση τους. Τα λαξευμένα σε βράχους ασκηταριά, τα σπήλαια με αρχαιολογικό ενδιαφέρον και οι εντυπωσιακοί γεωλογικοί σχηματισμοί συνδέονται με πανάρχαιους μύθους και ανεξάντλητες ιστορικές αφηγήσεις. 

Οι ορθοπλαγιές του Λούσιου το πεδίο συνεργασίας Menalon Trail και Γεωμυθικής

 

Στο ευρύτερο αυτό πλαίσιο, η συνεργασία με το Menalon Trail ήρθε φυσικά ως συνέχεια προηγούμενων δράσεων: η Γεωμυθική είχε ήδη πραγματοποιήσει επιτόπιες έρευνες σε σπήλαια του Λούσιου, ενώ το Menalon Trail παρέχει την τεχνογνωσία στη συντήρηση μονοπατιών και την ασφάλεια πεζοπόρων. Μαζί, οι δύο ομάδες ανέλαβαν δράση για την αποκατάσταση και ασφάλιση του δικτύου μετά τις φετινές κατολισθήσεις, με στόχο όχι μόνο την αποκατάσταση της πρόσβασης, αλλά κυρίως την ενίσχυση της ασφάλειας των πεζοπόρων.

Ομάδα δράσης: Ιωάννης Λαγός, Δημήτρης Θεοδοσόπουλος, Κωνσταντίνος Μπέκας

 

 

Εργασίες τοποθέτησης σχοινιών σε επικίνδυνα σημεία του Δικτύου

1. Μονή Φιλοσόφου - Menalon Trail

Κεντρικό κομμάτι της παρέμβασης ήταν η ασφάλιση δύο διαφορετικών κρίσιμων σημείων με τη μέθοδο του μονού σχοινιού (Single Rope Technique – SRT) και αγκυρώσεις απευθείας πάνω στους βράχους. Η μέθοδος αυτή είναι ιδανική για απόκρημνα και επικίνδυνα περάσματα, καθώς επιτρέπει την εγκατάσταση σταθερού σχοινιού χωρίς να απαιτείται συνεχής υποστήριξη από δύο σχοινιά. Πρώτα, οι ειδικοί (σπηλαιολόγοι και ορειβάτες της ομάδας) πραγματοποίησαν γεωλογική αξιολόγηση των βράχων για να επιλέξουν σταθερά σημεία χωρίς ρωγμές ή κίνδυνο αποκόλλησης. Στη συνέχεια, με χρήση ηλεκτρικού τρυπανιού αλλά και αυτοδιάτρητων βυσμάτων, άνοιξαν οπές σε βάθος 10-15 εκατοστών και τοποθέτησαν ανοξείδωτες αγκυρώσεις (expansion bolts ή chemical anchors) με υψηλή αντοχή σε έλξη και διάτμηση. Σε κάθε αγκύρωση στερεώθηκε πλακέτα χωρίς καραμπίνερ, ενώ το κύριο σχοινί (στατικό, διαμέτρου 10.5 χιλιοστών, με πιστοποίηση UIAA) περνά μέσα από αυτές, δημιουργώντας μια σταθερή χειρολαβή μήκους περίπου 15 - 20 μέτρων ανάλογα με το σημείο.

Προετοιμάζοντας τα υλικά (φωτ: Γιάννης Λαγός)

 

Εργασίες αγκύρωσης (φωτ: Δημήρης Θεοδοσόπουλος)

 

Τοποθέτηση του σχοινιού (φωτ: Δημήρης Θεοδοσόπουλος)

 

Το πρώτο σημείο που ασφαλίστηκε ήταν μια απότομη πλαγιά κοντά στην Μονή Φιλοσόφου. Εκεί, μια πρόσφατη κατολίσθηση είχε αποκολλήσει τμήμα του παλαιού μονοπατιού καθιστώντας το συγκεκριμένο πέρασμα εξαιρετικά επικίνδυνο. Μετά την τοποθέτηση του σχοινιού οι πεζοπόροι μπορούν πλέον να κατεβαίνουν ή να ανεβαίνουν με περισσότερη ασφάλεια, χωρίς φυσικά ο κίνδυνος να εκμηδενίζεται. Συνιστάται πάντως το συγκεκριμένο τμήμα να μην χρησιμοποιείται από μη έμπειρους πεζοπόρους καθότι ο κίνδυνος παραμένει.

Το συγκεκριμένο σημείο όπου φαίνεται και η απότομη κλίση (φωτ: Γιάννης Λαγός)

 

Η εργασία ολοκληρώθηκε με ελάχιστη παρέμβαση στο περιβάλλον, καθώς οι αγκυρώσεις είναι διακριτικές και οι βράχοι παρέμειναν ανέπαφοι.

Το σήμα του μονοπατιού

 

 

2. Μονή Αιμυαλών - Pan Trail

Το δεύτερο σημείο αφορούσε ένα τμήμα του Pan Trail, περίπου 1 χιλιόμετρο μετά τη Μονή Αιμυαλών, όπου υπάρχει μεγάλη κλίση των βράχων και απότομη πλαγιά δίπλα. 

Το σήμα του PaN Trail (φωτ: Δημ. Θεοδοσόπουλος)

 

Εδώ, το χωμάτινο έδαφος υποχωρεί εύκολα, αφήνοντας έτσι ένα εκτεθειμένο πέρασμα δίπλα σε γκρεμό πολλών μέτρων. Τοποθετήθηκαν και εδώ αγκυρώσεις με αυτοδιάτρητα βύσματα (για χειρολαβή), δημιουργώντας μια διάβαση που επιτρέπει σε πεζοπόρους με μέτρια εμπειρία να διασχίζουν το σημείο με ασφάλεια.

Τοποθέτηση αγκυρώσεων στον βράχο με αυτοδιάτρητα βύσματα

 

Η τοποθέτηση του βοηθητικού σχοινιού στο συγκεκριμένο σημείο του Pan Trail

Το συγκεκριμένο τμήμα είναι εξαιρετικής ομορφιάς και εκεί βρίσκεται και ένα παμπάλαιο μονότοξο πέτρινο γεφύρι τεκμηριώνοντας και την παλαιότητα του μονοπατιού.

Το ιστορικό πέτρινο μονότοξο γεφύρι στο Pan Trail