Στην Καστάνιτσα την Καθαρή Δευτέρα τη λένε Μουντζουροδευτέρα ή Τεντζεροδευτέρα

Την Καθαρή Δευτέρα, Πρωτονηστίσιμη Δευτέρα και Αρχιδευτέρα, οι γιαγιάδες μας καθάριζαν τα μαγειρικά σκεύη με στάχτη, γνωστή για τις εξαγνιστικές της ιδιότητες. Σήμερα δεν έβαζαν τσουκάλι στη φωτιά. Ο χριστιανός καθαίρεται και διατροφικά. Τρώει λαγάνες, πρόχειρο ψωμί χωρίς πλήρη ζύμωση και νηστίσιμα φαγητά, κρασί, ελιές, ταραμά, φρέσκα κρεμμυδάκια.

Στην Καστάνιτσα την καθαρή Δευτέρα τη λένε Μουντζουροδευτέρα ή Τεντζεροδευτέρα επειδή με την μουντζούρα των τεντζερέδων μουντζούρωναν ο ένας τον άλλο και διασκέδαζαν. Το ίδιο έκαναν και με τα κάρβουνα από τη φωτιά της Αποκριάτικης νύχτας. Το έθιμο του μουτζουρώματος έχει και αυτό τις ρίζες του στις Διονυσιακές γιορτές. Η καθαρά Δευτέρα είναι η επιβίωση πανάρχαιων εορτασμών, οι οποίοι σχετίζονται με τις φαλλικές πομπές των κατ’ Αγρούς Διονυσίων. Σήμερα ο εορτασμός συνηθίζεται με ομαδική έξοδο στην εξοχή. Χαρακτηριστικό στοιχείο της ημέρας η αθυροστομία και τα αλληλοπειράγματα. Η καθαρή Δευτέρα επίσης συνδέεται με μαντικές πράξεις σε πολλά μέρη του Ελληνισμού, Ήπειρος, Στερεά Ελλάδα (Αμφίκλεια Φθιώτιδος), Αρκαδία, Κύπρος κ.α.

Στην Τσακωνιά, το βράδυ προς ξημερώματα της Καθαρής Δευτέρας, όσα κορίτσια ήθελαν να δουν τον μέλλοντα σύζυγό τους έφτιαχναν το αρμοκολιούρι, την αλμυροκολιούρα. Σας έγραψα σχετικά στη χθεσινή ανάρτηση. (για την ονειρομαντεία βλ. Ν. Γ. Πολίτη, Λαογραφικά Σύμμεικτα, Τομ. Γ΄113, 116-117. και Γ.Α. Μέγα ο.π.73, 115, 126, 217, 226.)

Ελένη Μάνου