Πόσα «ναι» σου κόστισαν τον εαυτό σου;

Η τέχνη να ακούς το προαίσθημά σου και να μένεις κοντά στις αξίες σου!

 

Αλήθεια πόσες φορές είπες «ναι» και, πριν καν κλείσεις το τηλέφωνο, κάτι μέσα σου είχε ήδη σφιχτεί;

Ίσως ήταν ένας συνάδελφος που σου ζήτησε να καλύψεις τη βάρδιά του. Ίσως μια φίλη που σε κάλεσε σε ένα τραπέζι, ενώ εσύ ήθελες μόνο ένα ήσυχο βράδυ στο σπίτι. Ίσως ένας συγγενής που σου ζήτησε ξανά μια χάρη, και το «ναι» βγήκε από το στόμα σου πριν προλάβεις να σκεφτείς. Και μετά, το βράδυ, έρχεται εκείνη η γνώριμη σκέψη. «Το ήξερα από την αρχή. Γιατί δεν με άκουσα;»

 

Το ακούω συχνά στο γραφείο μου, από άντρες και γυναίκες κάθε ηλικίας. Από ανθρώπους ευγενικούς, πρόθυμους, που αγαπούν να βοηθούν. Και που κάπου στην πορεία ξέχασαν να βοηθούν και τον εαυτό τους.

 

Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου εδώ, θέλω να σου πω κάτι. Αυτό το σφίξιμο δεν είναι αδυναμία. Ίσως είναι η πιο σοφή φωνή που έχεις.

 

Η φωνή που έλεγε μόνο όχι!

Πριν από 2.400 χρόνια, στην αγορά της Αθήνας, ένας άνθρωπος περπατούσε ξυπόλητος και έπιανε κουβέντα με όποιον/α συναντούσε. Δεν έδινε συμβουλές. Έκανε μόνο ερωτήσεις. Ήταν ο Σωκράτης. Όταν τον έφεραν στο δικαστήριο, είπε στους δικαστές του κάτι που μου αρέσει πολύ. Από παιδί άκουγε μέσα του μια φωνή. Αυτή η φωνή δεν του έλεγε ποτέ τι να κάνει. Του έλεγε μόνο πότε να σταματήσει. Η εσωτερική του φωνή του έλεγε ένα δυνατό “όχι”. Και ο Σωκράτης την άκουγε. Κάποτε οι άρχοντες της πόλης, οι Τριάκοντα Τύραννοι, διέταξαν εκείνον και άλλους τέσσερις να συλλάβουν έναν αθώο άνθρωπο. Οι άλλοι πήγαν. Ο Σωκράτης γύρισε ήσυχα στο σπίτι του, ενώ ήξερε ότι μπορεί να το πλήρωνε ακόμα και με τη ζωή του.

 

Δεν φώναξε. Δεν έκανε σκηνή. Απλώς δεν πήγε.

Μήπως λοιπόν το όχι δεν είναι το αντίθετο της καλοσύνης; Μήπως είναι ένας τρόπος να μένεις πιστός/ή σε αυτήν την αξία; Γιατί ίσως οι αξίες μας ξεκινούν από μέσα. Πρώτα τις τιμούμε απέναντι στον εαυτό μας και έπειτα απέναντι στους ανθρώπους γύρω μας. Αν λοιπόν δεν είσαι καλοσυνάτος/η με τον εαυτό σου, πόση καλοσύνη μπορείς στ' αλήθεια να δώσεις στους άλλους; Εδώ κρύβεται μια μικρή διαφορά που αλλάζει έναν άνθρωπο ολόκληρο. Η καλοσύνη που δεν ξεχνά “εσένα” είναι η καλοσύνη που αντέχει.

 

Η ψυχολόγος Kristin Neff, από το Πανεπιστήμιο του Texas, μελετά για χρόνια τη συμπόνια προς τον εαυτό. Σε μια έρευνά της με ζευγάρια, όσοι/ες φέρονταν πιο τρυφερά στον εαυτό τους περιγράφονταν από τους/τις συντρόφους τους ως πιο φροντιστικοί/ές και πιο υποστηρικτικοί/ές. Η τρυφερότητα προς τον εαυτό δεν φαίνεται να μας κλείνει. Μάλλον μας ανοίγει περισσότερο στους άλλους.

Όταν το σώμα ξέρει πρώτο!

Σήμερα η επιστήμη έχει αρχίσει να καταλαβαίνει από πού έρχεται αυτή η φωνή. Ο Antonio Damasio είναι νευροεπιστήμονας από την Πορτογαλία. Κάποτε γνώρισε έναν άνθρωπο που μετά από μια επέμβαση είχε κρατήσει τη μνήμη και την εξυπνάδα του, αλλά είχε χάσει τα μικρά συναισθήματα που μας συνοδεύουν όταν διαλέγουμε. Και τότε συνέβη κάτι απρόσμενο. Δεν μπορούσε πια να αποφασίσει ούτε τα πιο απλά. Ακόμα και η επιλογή μιας μέρας για ένα ραντεβού γινόταν για εκείνον ατελείωτη.

 

Ο Damasio και η ομάδα του έκαναν αργότερα ένα πείραμα με τράπουλες, όπου μερικές τράπουλες ήταν κρυφά «κακές». Οι παλάμες των ανθρώπων άρχιζαν να ιδρώνουν ελαφρά όταν το χέρι τους πήγαινε προς αυτές. Και αυτό γινόταν πολύ πριν μπορέσουν να εξηγήσουν με λόγια τι δεν πήγαινε καλά.

 

Το σώμα τους ήξερε πρώτο! Ο Σωκράτης θα το έλεγε ίσως εσωτερική φωνή. Εμείς το λέμε απλώς προαίσθημα.

 

Προαίσθημα ή φόβος;

Ας είμαστε όμως ειλικρινείς. Δεν είναι κάθε σφίξιμο σοφία. Μερικές φορές είναι απλώς κούραση. Μερικές φορές είναι φόβος για κάτι καινούργιο. Και μερικές φορές είναι μια παλιά ιστορία που ξυπνά. Πώς ξεχωρίζεις το ένα από το άλλο; Ίσως όπως θα έκανε ο Σωκράτης, με μια ερώτηση. Αυτό που νιώθω μου λέει «αυτό δεν είμαι εγώ»; Ή μου λέει «φοβάμαι μήπως δεν τα καταφέρω»; Το προαίσθημα που έρχεται από τις αξίες σου συχνά μοιάζει ήρεμο, σχεδόν ήσυχο. Ο φόβος συνήθως φωνάζει πιο δυνατά και σε κάνει να θέλεις να τρέξεις. 

 

Μια μικρή λέξη που κάνει μεγάλη διαφορά!

Η Vanessa Patrick είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Houston και μελετά κάτι που μοιάζει μικρό. Πώς οι λέξεις που διαλέγουμε αλλάζουν τις αποφάσεις μας. Μαζί με τον συνεργάτη της Henrik Hagtvedt πρόσεξε μια συνήθεια που έχουμε σχεδόν όλοι. Όταν θέλουμε να κρατήσουμε μια απόφαση για τη ζωή μας, συνήθως λέμε «δεν μπορώ». Το «δεν μπορώ» όμως ακούγεται σαν εμπόδιο, και τα εμπόδια ο άλλος προσπαθεί να τα λύσει για σένα. Το «δεν το κάνω» ακούγεται διαφορετικά. Μοιάζει με κάτι που πηγάζει από αυτό που είσαι και από αυτό που τιμάς. Σκέψου τη διαφορά. «Δεν μπορώ να δουλεύω τις Κυριακές» και «Τις Κυριακές δεν δουλεύω, είναι η μέρα της οικογένειάς μου». Το δεύτερο δεν αφήνει περιθώριο για διαπραγμάτευση. Και όμως, ακούγεται ζεστό.

 

Ίσως λοιπόν το όχι σου δεν χρειάζεται να είναι πιο δυνατό. Ίσως χρειάζεται απλώς να μιλά για τις αξίες σου.

Το όχι βαραίνει περισσότερο εσένα;

Και κάτι ακόμα, για όσους/ες νιώθουν ενοχές όταν διαλέγουν τον εαυτό τους. Οι ερευνητές Julian Givi και Colleen Kirk ζήτησαν από ανθρώπους να φανταστούν μια γνώριμη στιγμή. Ένας φίλος ή μια φίλη τους προσκαλεί κάπου, κι εκείνοι λένε όχι, γιατί θέλουν απλώς να μείνουν στο σπίτι και να ξεκουραστούν. Οι περισσότεροι πίστευαν ότι ο άλλος θα στενοχωρηθεί ή θα θυμώσει. Όταν όμως ρώτησαν αυτούς που είχαν κάνει την πρόσκληση, εκείνοι το είχαν πάρει πολύ πιο ήρεμα. Τους φαινόταν απολύτως φυσικό να θέλει κάποιος/α λίγη ξεκούραση.

Ίσως λοιπόν η ανάγκη μας να φροντίσουμε τον εαυτό μας είναι πιο κατανοητή για τους άλλους απ' όσο φανταζόμαστε. Και ίσως ένα τέτοιο όχι το κουβαλάμε εμείς πολύ περισσότερο από όσο το κουβαλά ο άλλος.

 

Τέσσερις τρόποι για ένα όχι με σεβασμό!

Ένα όχι δεν χρειάζεται να είναι απότομο. Μπορεί να είναι ευγενικό, ζεστό και σταθερό μαζί. Στο εργαλείο σκέψης μου «Η Τέχνη του να λες όχι» δουλεύουμε τέσσερις τρόπους.

 

• Το σάντουιτς. Βάζεις το όχι ανάμεσα σε ένα ευχαριστώ και σε κάτι θετικό.
• Το όχι χωρίς τη λέξη «όχι». Μια σύντομη και ζεστή απάντηση, χωρίς πολλές εξηγήσεις και χωρίς συγγνώμες.
• Ένα πολύ συγκεκριμένο «ναι». Λες ναι, αλλά με τους δικούς σου όρους. Τι μπορείς να δώσεις, πόσο και πότε.
• Η ευγενική παύση. Δεν απαντάς αμέσως. Χαρίζεις στον εαυτό σου λίγο χρόνο. «Σε ευχαριστώ που μου το ζήτησες. Θα ήθελα να το σκεφτώ λίγο, για να σου απαντήσω με ειλικρίνεια.» Η παύση είναι ίσως ο πιο σωκρατικός τρόπος από όλους. Αφήνει χώρο να ακουστεί εκείνη η ήσυχη φωνή, πριν μιλήσει η συνήθεια.

 

Κάτι μικρό για απόψε!

Πριν κοιμηθείς, σκέψου ένα «ναι» που είπες αυτή την εβδομάδα και σε έκανε να σφιχτείς. Πάρε ένα χαρτάκι και γράψε τρεις γραμμές.

 

Τι ήταν αυτό που ένιωσα ότι άφησα στην άκρη;

Πώς θα ακουγόταν το όχι μου, αν το έλεγα με τα δικά μου λόγια;

Ποιο μικρό όχι θα ήθελα να δοκιμάσω τις επόμενες μέρες;

 

Δεν χρειάζεται να αλλάξεις τα πάντα από αύριο. Ένα μικρό όχι αρκεί για να ξεκινήσεις.

 

Αν θέλεις να το δουλέψεις βήμα βήμα

Κάθε όχι που σου μοιάζει είναι ένα ναι σε κάτι πιο σημαντικό. Συχνά είναι ναι στον ίδιο σου τον εαυτό.

 

Γι' αυτό δημιούργησα το εργαλείο σκέψης «Η Τέχνη του να λες όχι» υπό την ομπρέλα του προγράμματος “Ζήσε, Αγάπα, Ηγήσου”. Είναι 14 σελίδες γραμμένες για να τις κρατάς δίπλα σου. Θα βρεις μέσα γιατί μας δυσκολεύει τόσο το όχι και τις τέσσερις μεθόδους με ευγενικά παραδείγματα, για τη δουλειά και για τους ανθρώπους σου. Υπάρχει επίσης μια άσκηση σε 6 βήματα και ένα ημερολόγιο 7 ημερών, με μία μικρή πρόκληση κάθε μέρα. Στο τέλος σε περιμένει η τελική πρόκληση, για να γνωρίσεις τις αξίες που κρύβονται πίσω από τα όριά σου.

 

Και επειδή επιλέγεις να επενδύσεις στον εαυτό σου, σου χαρίζω μια online συνάντηση 30 λεπτών μαζί μου.

 

 

Δες το εργαλείο σκέψης «Η Τέχνη του να λες όχι»
mamacoach.gr/i-techni-tou-na-les-ochi

 

Το Life Coaching δεν είναι ψυχοθεραπεία και δεν κάνει διάγνωση. Κοιτάζει το σήμερα και το αύριο και σε βοηθά να κινηθείς με θάρρος.

 

Και μέχρι τότε, μια ερώτηση μόνο για σένα. Ποιο μικρό όχι θα μπορούσε, ίσως, να γίνει το πιο τρυφερό ναι που θα πεις στον εαυτό σου αυτή την εβδομάδα;

 

Με εκτίμηση,

Έλλη Αρτοπούλου