Στα χωριά της πέρα μεριάς της "Ευρωπαϊκής" Γορτυνίας, αντηχεί το κλαρίνο κόντρα στην ερημοποίηση

Πανηγύρια, ανταμώματα και πολιτιστικές εκδηλώσεις κρατούν ζωντανή την παράδοση στα χωριά της «πέρα μεριάς» της "Ευρωπαϊκής" Γορτυνίας. Πίσω όμως από τη μουσική, τον χορό και τα γεμάτα τραπέζια παραμένει το μεγάλο ζήτημα της ερήμωσης και των προβλημάτων της καθημερινότητας για τους λιγοστούς μόνιμους κατοίκους.

Πλούσιο είναι και φέτος το πρόγραμμα πολιτιστικών και μουσικών εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται αυτές τις ημέρες σε πολλά χωριά της Γορτυνίας Αρκαδίας, με αφορμή τον Δεκαπενταύγουστο.

Στις πλατείες και στα προαύλια των σχολείων θα συναντηθούν κάτοικοι, απόδημοι και επισκέπτες. Το κλαρίνο, το τραγούδι και ο χορός θα ξαναδώσουν ζωή στα χωριά, έστω και για λίγες ημέρες. Άνθρωποι που η μετανάστευση και η ερήμωση έχουν σκορπίσει σε πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού επιστρέφουν στον τόπο τους, συναντούν συγγενείς και φίλους και αναβιώνουν μια παράδοση που έχει βαθιές ρίζες.

Στα χωριά της «πέρα μεριάς» της Γορτυνίας, της περιοχής του πρώην Δήμου Κοντοβάζαινας, το κλαρίνο θα αντηχήσει και πάλι. Και μαζί του θα επιστρέψουν για λίγο εικόνες μιας άλλης εποχής, όταν τα χωριά είχαν πολύ περισσότερους κατοίκους, τα καφενεία και τα μαγαζιά ήταν γεμάτα και τα πανηγύρια αποτελούσαν σημαντικό κοινωνικό γεγονός.

Στο Μοναστηράκι οι μνήμες συναντούν το σήμερα

Στο Μοναστηράκι, ο Σύλλογος του χωριού οργανώνει παραδοσιακό γλέντι την Παρασκευή 14 Αυγούστου, στην πλατεία. Στο κλαρίνο θα βρίσκεται ο δεξιοτέχνης Κώστας Ζαφειρόπουλος, από το Καρδαρίτσι, ενώ στο τραγούδι ο Νίκος Πολυζωγόπουλος.

Το σημερινό γλέντι συνδέεται με μια παράδοση που έχει αφήσει έντονο αποτύπωμα στη μνήμη των παλαιότερων. Το πανηγύρι του χωριού γινόταν παλιότερα στις 8 Σεπτεμβρίου, ημέρα εορτής της Γέννησης της Θεοτόκου.

Τότε τα πανηγύρια οργανώνονταν από τα καταστήματα του χωριού, μεταξύ άλλων του Θύμιου Πετρόπουλου, του Λάκη Παναγιωτόπουλου – Κούτουλα και του Γιάννη Παπαϊωάννου – Καφασόγιαννη.

Από εκείνα τα μαγαζιά πέρασαν γνωστοί κλαρινίστες και μουσικοί της εποχής, όπως ο Μπουρουκλόγιαννης, ο Καραλλής, ο Κωτσάκης, ο Ζαφειρόπουλος και ο Ξύδης. Τα γλέντια έχουν μείνει χαραγμένα στη μνήμη των ανθρώπων. Ξεχώριζαν οι γεύσεις της Καλλιόπης στο μαγαζί του Κούτουλα με  ντόπια κρέατα, γίδα βραστή, σπληνάντερο, χοιρινό και άλλες παραδοσιακές λιχουδιές.

Η μουσική και το φαγητό δεν ήταν απλώς διασκέδαση. Ήταν μέρος της κοινωνικής ζωής του χωριού.

Γλέντι και νεολαία στο Βυδιάκι

Την ίδια ημέρα, Παρασκευή 14 Αυγούστου, ο Σύλλογος Βυδιακιτών οργανώνει γλέντι στην αυλή του Δημοτικού Σχολείου, με τη συμμετοχή των Γιώτας Βαρέλλα, Νίκου Δουρίδα (από Μοναστηράκι), Άριστου Κωνσταντινόπουλου, Μάνου Κοτσίφα και Σάκη Καρνέζη.

Την επόμενη ημέρα, Σάββατο 15 Αυγούστου, τη σκυτάλη παίρνει η νεολαία του χωριού, οργανώνοντας πάρτι νεολαίας.

Κοντοβάζαινα και Βελημάχι

Στην Κοντοβάζαινα, το γλέντι θα στηθεί για ακόμη μία χρονιά από τον Σύλλογο το βράδυ της Παρασκευής 14 Αυγούστου.

 Στη Δήμητρα (Δίβριτσα) την Παρασκευή 14 Αυγούστου από τις 9 το βράδυ και όσο πάει. Στο κλαρίνο ο Τίμος Ντέμος.

Στο Βελημάχι, η παράδοση συνδυάζεται με μια διαφορετική γιορτή. Την Τρίτη 11 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε με επιτυχία για 20ή χρονιά η καθιερωμένη Γιορτή της Σαρδέλας, στο γήπεδο Μπασκετ, με μουσική, φαγητό, διαγωνισμό για το πιο όμορφο μουστάκι και χώρο για μικροπωλητές.

Πρόκειται για μια εκδήλωση που έχει πλέον αποκτήσει τη δική της θέση στο καλοκαιρινό πολιτιστικό ημερολόγιο της περιοχής.

Αντάμωμα στο Καρδαρίτσι

Στο Καρδαρίτσι, το Σάββατο 15 Αυγούστου οργανώνεται το καθιερωμένο Καρδαριτσιώτικο Αντάμωμα, με μουσική και φαγητό, δίνοντας την ευκαιρία σε όσους βρίσκονται αυτές τις ημέρες στο χωριό να συναντηθούν και να γιορτάσουν μαζί.

Για άλλη μια χρονιά οργανώνεται  ΤΟΥΡΝΟΥΑ ΜΠΑΣΚΕΤ για νέους και μεγαλύτερους 

Παράλληλα, η νεολαία και οι κάτοικοι της περιοχής συμμετέχουν και στο καθιερωμένο τουρνουά μπάσκετ Γορτυνίας, το οποίο πραγματοποιείται στις 13, 14 και 15 Αυγούστου.

Η συμμετοχή ομάδων από τα χωριά της περιοχής αποτελεί ακόμη έναν τρόπο να συναντηθούν οι νέοι άνθρωποι και να διατηρηθούν ζωντανοί οι δεσμοί μεταξύ των χωριών.

Πολιτισμός δεν είναι μόνο το πανηγύρι

Τα πανηγύρια, τα ανταμώματα και οι μουσικές εκδηλώσεις είναι αναμφίβολα σημαντικά. Οι σύλλογοι των χωριών κάνουν μια ουσιαστική προσπάθεια να κρατήσουν ζωντανή την παράδοση, συχνά με εθελοντική εργασία και με την οικονομική στήριξη του Δήμου Γορτυνίας.

Όμως ο πολιτισμός ενός τόπου δεν εξαντλείται στο πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου.

Η Γορτυνία διαθέτει πλούσια ιστορία, αρχιτεκτονική κληρονομιά, προφορική παράδοση, τοπικές ιστορίες, πρόσωπα και γεγονότα που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητα. Η καταγραφή και ανάδειξη αυτής της κληρονομιάς θα μπορούσε να αποτελέσει μια ακόμη σημαντική πολιτιστική δραστηριότητα των συλλόγων και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Πολιτισμός είναι να διατηρείς τη μνήμη, αλλά και να δημιουργείς προϋποθέσεις για να συνεχίσει να υπάρχει ο τόπος.

Το μεγάλο στοίχημα είναι η ζωή όλο τον χρόνο

Πίσω από τα φώτα των πλατειών και τα γεμάτα τραπέζια των ημερών του Αυγούστου υπάρχει μια διαφορετική πραγματικότητα.

Οι μόνιμοι κάτοικοι των χωριών είναι πλέον λίγοι. Η ερήμωση έχει αφήσει έντονο το αποτύπωμά της και τα προβλήματα της καθημερινότητας είναι πολλά και σύνθετα: πρόσβαση σε υπηρεσίες, υγειονομική φροντίδα, συγκοινωνίες, δρόμοι, υποδομές, στήριξη των ηλικιωμένων, πρόσβαση των νέων σε ευκαιρίες και, πάνω απ' όλα, η δυνατότητα να μπορεί κάποιος να ζήσει και να εργαστεί στον τόπο του.

Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο στοίχημα για τη Γορτυνία.

Οι πολιτιστικοί σύλλογοι μπορούν και πρέπει να συνεχίσουν να οργανώνουν πανηγύρια, ανταμώματα και εκδηλώσεις. Ο Δήμος και η Περιφέρεια οφείλουν να στηρίζουν αυτές τις προσπάθειες. Αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται μια πολύ ευρύτερη πολιτική για τα χωριά που αδειάζουν.

Οι ανάγκες των μόνιμων κατοίκων χρειάζονται από Δήμο, Περιφέρεια και Κεντρικό Κράτος πολιτικές πρακτικές που θα παρέχουν ουσιαστικό στήριγμα στην καθημερινότητα τους. Και αυτό δεν το βλέπουν.

Το κλαρίνο μπορεί να κρατά ζωντανή τη μνήμη και να γεμίζει τις πλατείες. Δεν μπορεί όμως μόνο του να ανακόψει την ερημοποίηση.

Για να παραμείνει πραγματικά ζωντανός ο τόπος, χρειάζονται πολιτικές και παρεμβάσεις που θα στηρίζουν τους ανθρώπους που επιμένουν να κατοικούν εκεί όλο τον χρόνο.

Και αυτό είναι ένα ζήτημα που αφορά όλους: τους συλλόγους, τον Δήμο Γορτυνίας, την Περιφέρεια και την κεντρική διοίκηση.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι μόνο να γεμίζουν τα χωριά για λίγες ημέρες τον Αύγουστο.

Είναι να μπορούν να έχουν ζωή και μέλλον όλο τον χρόνο.
 

                                                                                           Ρωγμή στην ενημέρωσ