Δίαιος | Ο αδικημένος της Ιστορίας

Γράφει ο Ι.Γ Ασημακόπουλος

Συγκίνηση και ταυτόχρονα πικρία, ένοιωσα όταν πληροφορήθηκα από άρθρο του κ. Ματθαιόπουλου στο διαδίκτυο, για την  ανάρτηση πίνακα στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου Μεγαλόπολης με τον Δίαιο, στρατηγό της Αχαϊκής Συμπολιτείας, που φιλοτέχνησε ο ίδιος κατόπιν δωρεάς του κ. Κεχαγιά.

Συγκίνηση γιατί ο Μεγάλος αυτός Μεγαλοπολίτης της Αρχαιότητας δικαιώνεται από την πατρίδα του μετά από 2172 χρόνια από την κατηγορία ότι «κακώς αντιστάθηκε στους Ρωμαίους». Πικρία γιατί η όλη τελετή έγινε στα «κρυφά», με την παρουσία τριών τεσσάρων ανθρώπων, αλλά το χειρότερο γιατί ο κ. Δήμαρχος στην σύντομη ομιλία του, όταν αποκάλυψε τον πίνακα, δεν είχε να πει ούτε μία κουβέντα δια τον Δίαιο.

Δυστυχώς διαπιστώνεται πως οι «επαΐοντες» δεν μπορέσαν να αξιολογήσουν το γεγονός. Για άλλη μια φορά διαπιστώνεται η άγνοια της πανάρχαιάς ιστορίας του τόπου μας. Αδιαφορία και απαξίωση. Βέβαια ο κ. Δήμαρχος περιστοιχίζεται από ένα πλήθος ανθρώπων, αντιδημάρχων, υπαλλήλων κλπ, με σχετικό υποτίθεται αντικείμενο, οι οποίοι προφανώς δεν ασχολήθηκαν καθόλου με το θέμα.

Προς γνώση και ενημέρωσή τους, αντιγράφω τις σελίδες 66 & 67 του από διμήνου εκδοθέντος  λευκώματός του Δήμου Μεγαλόπολης, που διατρέχει την τρισχιλιετή ιστορία της περιοχής, από τη μυθολογία μέχρι σήμερα:

«Λόγω της βίαιης προσάρτησης της Σπάρτης στην Αχαϊκή Συμπολιτεία το 148 π.Χ., ο Δίαιος και ο Καλλικράτης κλήθηκαν στη Ρώμη για εξηγήσεις. Κατά την διάρκεια του ταξιδιού πέθανε ο Καλλικράτης και ανακηρύχτηκε νέος στρατηγός ο Κριτόλαος. Η σύγκρουση με τη Ρώμη πλέον ήταν αναπόφευκτη και έγινε στη μάχη της Σκάρφειας, όπου ο Κριτόλαος συντρίφτηκε  από τον Μέτελο και απώλεσε το μεγαλύτερο μέρους του στρατού των Αχαιών. 

Ο Δίαιος ανέλαβε στρατηγός της Αχαϊκής Συμπολιτείας κάτω από τραγικές συνθήκες. Στο μεταξύ ήρθε από τη Μακεδονία ο Μόμμιος με το στρατό του. Οι δύο ρωμαϊκοί στρατοί ενώθηκαν με επικεφαλής τον Μόμμιο. Οι Αχαιοί παρά την συντριβή της Σκάρφειας δεν έδειξαν διάθεση συνθηκολόγησης. Ο Δίαιος στην Κόρινθο απελευθέρωσε και όπλισε τους δούλους (όπως έπραξε και ο Μιλτιάδης πριν τη Μάχη του Μαραθώνα) και κάλεσε όσους Αχαιούς και Αρκάδες ήταν ικανοί να φέρουν όπλα, στην Κόρινθο. Συγκεντρώθηκαν 14.000 πεζοί και 600 ιππείς.

Ο Μόμμιος είχε στη διάθεσή του 23.000 λεγεωνάριους και 3.500 ιππείς. Σε ενίσχυση των Ρωμαίων έσπευσαν άλλοι υποταγμένοι στους Ρωμαίους Έλληνες, όπως ο Άτταλος.

Αρχικά οι Αχαιοί αιφνιδιάζουν τους Ρωμαίους με νυχτερινή επιδρομή κάνοντάς τους αρκετή ζημία. Η γενική σύγκρουση δεν άργησε να έλθει. Το ιππικό των Αχαιών δεν άντεξε την επέλαση του ισχυρότερου ρωμαϊκού και διαλύθηκε, με το σύνολο των Ρωμαίων να επιτίθεται στους Αχαιούς πεζικάριους, οι οποίοι μετά από ηρωική αντίσταση υπέκυψαν. Οι φυγάδες κατέφυγαν στην Κόρινθο, αλλά επέλεξαν να μην συνεχίσουν τον πόλεμο. Ο Δίαιος κατέφυγε στην πατρίδα του Μεγαλόπολη, έκαψε το σπίτι του, σκότωσε τη γυναίκα του και αυτοκτόνησε για να μη πέσει στα χέρια των διωκτών του.

Η Κόρινθος κατελήφθη. Ο Ρωμαίος ύπατος διέταξε να εκτελεστούν όσοι άντρες βρίσκονταν στην πόλη, να πωληθούν οι γυναίκες και τα παιδιά ως δούλοι. Διάλεξε τα καλύτερα αριστουργήματα της κορινθιακής τέχνης και τα έστειλε στη Ρώμη. Τέλος η πόλη παραδόθηκε στις φλόγες.

Η μάχη στη Λευκόπετρα ήταν η τελευταία μάχη των Ελλήνων. Οι Κριτόλαος και Δίαιος ήταν οι τελευταίοι Έλληνες ήρωες πριν την Ρωμαϊκή κατάκτηση. Ακολούθησαν 2000 χρόνια σκοτάδι μέχρι η Ελλάδα να υπάρξει πάλι σαν Έθνος, με την επανάσταση του 1821.

Ο Ρωμαιόδουλος ιστορικός ΠΟΛΥΒΙΟΣ, που έζησε την εποχή των γεγονότων, κατακρίνει έντονα την δράση και την πολιτική σύγκρουσης με τη Ρώμη που ακολούθησε ο Δίαιος. Μάλιστα ο Πολύβιος φαίνεται πως επηρέασε σ’ αυτή την κατεύθυνση μεταγενέστερους, όπως τον Πλούταρχο, τον Παυσανία, αλλά και πολλούς σύγχρονους ιστορικούς. Όμως όλοι τους ήταν άδικοι με τον Δίαιο που επέλεξε να δώσει την ύστατη μάχη για την ελευθερία της Ελλάδος, απέναντι μιας πολύ μεγαλύτερης δύναμης που ήταν η Ρώμη, έστω και αν γνώριζαν ότι αυτή η μάχη ήταν από πριν χαμένη.

Σε άλλες ιστορικές στιγμές παρόμοια γεγονότα καταγράφονται στις χρυσές σελίδες της ιστορίας του Έθνους. Τέτοια γεγονότα είναι η θυσία των 300 στις Θερμοπύλες, αν και αποσιωπάται η εθελοθυσία των 700 Θεσπιαίων. Ο ξεσηκωμός των Ελλήνων κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας το 1821. Η μάχη στο Μανιάκι με τον Παπαφλέσσα. Το ΟΧΙ της Ελλάδας το 1940. Η μεγαλειώδης αντίσταση της Ελλάδας κατά των Γερμανών κατακτητών. Βέβαια και γι αυτά τα ιστορικά γεγονότα υπήρξαν φωνές που τα κατέκριναν. Όμως η ιστορία τις κατέταξε στο περιθώριο.»

Ο Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ στο βιβλίο του «Επιστολές στους προγόνους μου» «8^η Επιστολή. Διαίω», είναι ο μοναδικός Έλληνας ιστορικός που αποδίδει στο Δίαιο τα δίκαια, γράφοντας μεταξύ άλλων:

«Όταν τα πάντα είχαν χαθεί, εσύ σήκωσες κεφάλι. Αντιτάχθηκες στο βίαιο ρεύμα της ιστορίας, όταν όλοι – σε ολόκληρη την Ελλάδα – είχαν συμμορφωθεί. Αρνήθηκες να υπακούσεις στο θέλημα της Ρώμης, αν και είχε περάσει για την Ελλάδα και αυτή ακόμα η δωδέκατη ώρα.

Και τούτο έγινε τριακόσια σαράντα τέσσερα χρόνια μετά τη μάχη του Μαραθώνος (εκατόν σαράντα έξι χρόνια πριν την αφετηρία της νέας χρονολογίας). Την ίδια εκείνη ώρα, ο συμπατριώτης σου Πολύβιος – είχατε γεννηθεί και οι δύο στη Μεγαλόπολη της Αρκαδίας – βρισκόταν μπροστά στην Καρχηδόνα. Είχε συνοδεύσει εκεί τον έξοχο μαθητή και φίλο του, τον Πόλπιο Κορνήλιο Σκιπίωνα Αιμιλιανό τον νεότερο Αφρικανό…»

Ο Κ. ΚΑΒΑΦΗΣ, (επηρεασμένος εν μέρει από τον Πολύβιο, χωρίς όμως να μειώσει το μέγεθος της ηρωικής μάχης των Ελλήνων στη Λευκόπετρα), γράφει το ποίημα: «Υπέρ της Αχαϊκής Συμπολιτείας πολεμήσαντες»

«Ανδρείοι σεις που πολεμήσατε και πέσατ’ ευκλεώς·

τους πανταχού νικήσαντας μη φοβηθέντες.

Άμωμοι σεις, αν έπταισαν ο Δίαιος κι ο Κριτόλαος.

Όταν θα θέλουν οι Έλληνες να καυχηθούν,

«Τέτοιους βγάζει το έθνος μας» θα λένε

για σας. Έτσι θαυμάσιος θα ’ναι ο έπαινός σας.»