Καιρός να ξανασκεφτούμε το Τρένο

Η εισβολή των ΗΠΑ και του Ισραήλ στον Ιράν έχει συγκλονίσει τον κόσμο τις τελευταίες μέρες, αν και μόνο απροσδόκητη δεν ήταν. Οι πλήρεις συνέπειες της δεν μπορούν να είναι ακόμη γνωστές, αλλά είναι βέβαιο ότι θα είναι καταστροφικές, όχι μόνο για το Ιράν αλλά και για την κυριαρχία της Δύσης. Το κοσμοείδωλο του Δυτικού πολιτισμού μοιάζει πλέον όσο αδύναμο όσο ποτέ, γι’αυτό κι αντιδράει σπασμωδικά και νευρωτικά. Όμως δεν είναι αυτό που θα μας απασχολήσει σήμερα, αλλά η επερχόμενη πετρελαϊκή κρίση τρομακτικών διαστάσεων που αποκαλύπτει πόσο κοντόφθαλμες και γελοίες είναι οι μεταφορικές πολιτικές που έχουν εφαρμοστεί τις τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα και στον Μοριά.

Το κλείσιμο από το Ιράν του Στενού του Ορμούζ σε συνδυασμό με τα πρώτα κτυπήματα εμπορικών πλοίων εντός του Περσικού Κόλπου σημαίνει ότι περίπου το 20% των εξαγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου τίθεται εκτός παγκόσμιων αγορών. Είναι κατά συνέπεια προφανές ότι αντιμετωπίζουμε μία πετρελαϊκή κρίση, η οποία δεν εξαρτάται καν από το αν τελικά θα νικήσουν ή όχι οι Αμερικάνοι. Η ζημιά που έχει γίνει μάλλον είναι μακροπρόθεσμη. Πετρελαϊκή κρίση σημαίνει στην καλύτερη των περιπτώσεων μία τεράστια αύξηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου με δυσανάλογο κόστος για τον καταναλωτή, ενώ στην χειρότερη απόλυτη παράλυση της κοινωνίας μας.

Ο τομέας που θα επηρεαστεί περισσότερο απ’ όλους είναι αυτός των μεταφορών. Επειδή ζούμε σε μία περιοχή που εξαρτάται κατά το 99% από τις οδικές μεταφορές, με σχεδόν ασήμαντο αριθμό ηλεκτρικών αμαξιών, οποιαδήποτε απότομη άνοδος των τιμών βενζίνης και πετρελαίου στα βενζινάδικα, ή, ακόμη χειρότερα, έλλειψη βενζίνης, σημαίνει όχι απλώς οικονομική αιμορραγία αλλά απόλυτη παράλυση. Όμως υπάρχει ένα αντίμετρο, ως έναν βαθμό, σ ’αυτό, κι αυτό λέγεται τρένο.

Οι προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και 1979 -που είχαν παρόμοιες αιτίες με την σημερινή- προκάλεσαν καταστροφικές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία και ειδικά στην Δύση. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης αλλά και της Ανατολικής Ασίας η απότομη αύξηση των τιμών πετρελαίου και το χάος που επακολούθησε έπεισαν τους πολιτικούς και τους γραφειοκράτες ότι δεν γινόταν να εξαρτώνται αποκλειστικά οι μεταφορές από μέσα που χρησιμοποιούσαν πετρέλαιο, δηλαδή αμάξια, λεωφορεία, φορτηγά κι αεροπλάνα, αλλά έπρεπε να προωθήσουν και μέσα που χρησιμοποιούσαν ηλεκτρική ενέργεια, άρα δεν επηρεάζονταν από την έλλειψη πετρελαίου. Τότε το μοναδικό αυτό μέσο ήταν το τρένο. Σταδιακά, από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, οι χώρες αυτές έθεσαν σ ’εφαρμογή φιλόδοξα προγράμματα σιδηροδρομικού εξυγχρονισμού, αντιστρέφοντας την μεταπολεμική τάση που ήθελε την απαξίωση του τρένου και την φετιχοποίηση του αμαξιού. Σήμερα απολαμβάνουν τις καλύτερες σιδηροδρομικές υποδομές στον πλανήτη κι οι πολίτες τους δεν χρειάζεται ν ’ανησυχούν τόσο για την πετρελαϊκή κρίση.

Η Ελλάδα επέλεξε αντιθέτως να απαξιώσει απολύτως τον σιδηρόδρομο και να εγκαθιδρύσει το μονοπώλιο των οδικών κι αεροπορικών μεταφορών, δηλαδή διάλεξε τον δρόμο του πόνου. Οι επιπτώσεις στην εθνική οικονομία και κοινωνία της νέας πετρελαϊκής κρίσης δεν γίνεται παρά να είναι τρομακτικές. Σε τοπικό επίπεδο θα είναι ακόμη χειρότερες, εφόσον δεν λειτουργεί τρένο σχεδόν πουθενά. Όμως ακόμη κι έτσι ας γίνει το πάθημα που θα υποστούμε μάθημα: το σιδηροδρομικό δίκτυο τόσο εδώ στην Πελοπόννησο όσο και γενικότερα στην Ελλάδα ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΑΝΑΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕΙ. Όσο παραμένουμε εξαρτημένοι από μέσα που χρησιμοποιούν υδρογονάνθρακες για τις μεταφορές μας τόσο θα εξαρτόμαστε από ένα γεωπολιτικό περιβάλλον ολοένα και πιο χαοτικό, και θα ορίζουν την τύχη της οικονομίας και της ζωής μας ιμπεριαλιστές σε δύση κι ανατολή. Σε μία κανονική χώρα θα έπρεπε ήδη από σήμερα να γίνει ο εξυγχρονισμός κι η ουσιαστική αναδιάρθρωση του σιδηροδρομικού δικτύου πρώτη εθνική προτεραιότητα!

Ο Φίλιππος Παπαδημητρίου είναι φοιτητής νομικής, επαγγελματίας ελαιοπαραγωγός και πρόεδρος της ΑΜΚΕ Το Χαμόγελο του Χωριού.