Βίγλες Μεγαλόπολης: Η Θυσία των 212 και το Χρέος της Μνήμης

ΑΡΘΡΟ ΜΠΕΝΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ

ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΠΑΝΑΡΚΑΔΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ημερομηνία: 20 Φεβρουαρίου 2026

Στις 24 Φεβρουαρίου 1944, στις Βίγλες της Μεγαλόπολη, τα Χιτλερικά Στρατεύματα Κατοχής εκτέλεσαν 212 πατριώτες, ως αντίποινα για ενέδρα που είχε οργανώσει ο Κερκαμέζος, αξιωματικός του ΕΛΑΣ από την Καμάρα Μεγαλόπολης, στα πλαίσια της αντίστασης του Ελληνικού λαού κατά των κατακτητών, όπου σκοτώθηκαν 33 αξιωματικοί Γερμανοί. Το γεγονός αυτό αποτελεί μία από τις πιο τραγικές σελίδες της κατοχικής ιστορίας της Αρκαδίας και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των μαζικών αντιποίνων που εφάρμοσε η ναζιστική Γερμανία στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής (1941–1944), η Ελλάδα γνώρισε σκληρά μέτρα καταστολής, εκτελέσεις αμάχων, ολοκαυτώματα χωριών και εκτεταμένες καταστροφές υποδομών. Οι πρακτικές των αντιποίνων —η μαζική δηλαδή εκτέλεση πολιτών ως απάντηση σε ενέργειες της Αντίστασης— αποτέλεσαν συστηματική τακτική τρόμου. Οι 212 εκτελεσθέντες στις Βίγλες δεν ήταν απλώς αριθμός, ήταν αντιστασιακοί πατριώτες που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη συλλογική ευθύνη που επέβαλε ο κατακτητής.

Η εκτέλεσή τους δεν είχε μόνο στρατιωτική στόχευση. Ήταν ένα μήνυμα εκφοβισμού προς ολόκληρη την τοπική κοινωνία. Ωστόσο, αντί να κάμψει το φρόνημα, ενίσχυσε το αίσθημα της θυσίας και της εθνικής αξιοπρέπειας.

Σήμερα, περισσότερο από ογδόντα χρόνια μετά, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι συνέβη, αλλά τι σημαίνει. Η μνήμη των 212 δεν περιορίζεται σε ένα ετήσιο μνημόσυνο. Αποτελεί κομμάτι της συλλογικής ταυτότητας των νεότερων γενεών.

Για τους νέους Έλληνες, που δεν έχουν βιώματα πολέμου, τέτοια γεγονότα λειτουργούν ως ηθικός φάρος. Υπενθυμίζουν το κόστος της ελευθερίας και την αξία της δημοκρατίας. Σε μια εποχή όπου η ιστορική λήθη και η σχετικοποίηση των εγκλημάτων του ναζισμού εμφανίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η διατήρηση της μνήμης δεν είναι πράξη εκδίκησης, αλλά πράξη ευθύνης.

Η ιστορία των Βιγλών διδάσκει ότι οι κοινωνίες που ξεχνούν, κινδυνεύουν να επαναλάβουν. Αντίθετα, οι κοινωνίες που θυμούνται, οικοδομούν συνείδηση και ανθεκτικότητα.

Το Ζήτημα των Γερμανικών Αποζημιώσεων

Η σφαγή των 212 εντάσσεται στο σύνολο των εγκλημάτων πολέμου που διαπράχθηκαν στην Ελλάδα κατά την Κατοχή. Το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων και του αναγκαστικού κατοχικού δανείου παραμένει ανοιχτό ιστορικά και πολιτικά.

Οι αποζημιώσεις δεν αποτελούν απλώς οικονομική απαίτηση. Είναι πρωτίστως ζήτημα ηθικής δικαίωσης και αναγνώρισης. Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι η αποκατάσταση ιστορικών αδικιών συμβάλλει στη συμφιλίωση και στη σταθερότητα. Η διεκδίκηση, επομένως, δεν στρέφεται κατά του σύγχρονου γερμανικού λαού, αλλά αφορά την ιστορική συνέχεια του κράτους και την ανάγκη έμπρακτης αναγνώρισης των εγκλημάτων του ναζιστικού καθεστώτος. Η μνήμη των 212 πατριωτών στις Βίγλες της Μεγαλόπολης δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από αυτή τη διεκδίκηση. Κάθε τόπος μαρτυρίου στην Ελλάδα αποτελεί κομμάτι ενός ευρύτερου παζλ ιστορικής οφειλής.

Οι 212 εκτελεσθέντες των Βιγλών δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν. Ανήκουν στο παρόν και στο μέλλον της εθνικής μας αυτογνωσίας. Η διατήρηση της μνήμης τους αποτελεί πράξη τιμής, παιδείας και ευθύνης. Και η σύνδεση της μνήμης με τη διεκδίκηση της ιστορικής δικαιοσύνης δεν είναι πράξη διχασμού, αλλά πράξη αξιοπρέπειας.

Η ιστορία γράφτηκε με αίμα. Το χρέος των νεότερων γενεών είναι να τη διαβάζουν με συνείδηση.