Τιμή στους κεκοιμημένους Αρχιερείς της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και Κυνουρίας (εικόνες)

Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία τελέστηκε σήμερα, Κυριακή 25 Ιανουαρίου
2026, εορτή του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, στον Μητροπολιτικό Ιερό
Ναό Αγίου Βασιλείου Τρίπολης, με αφορμή το Ιερό Μνημόσυνο των μακαριστών
Μητροπολιτών Μαντινείας και Κυνουρίας (1812 – 2023).

Κατά την Ακολουθία του Όρθρου χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης
Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου κ. Θεόκλητος, ενώ κατά την
Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία προέστη ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης
Πατρών κ. Χρυσόστομος, συλλειτουργούντων των Σεβασμιωτάτων Μητροπολιτών
Ιερισσού κ. Θεοκλήτου, Μαντινείας και Κυνουρίας κ. Επιφανίου και του
Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Τεγέας κ. Θεοκλήτου.

Το θείο λόγο κήρυξε ο Πρωτοσύγκελλος της Ι. Μητροπόλεως Πατρών Πανοσιολ.
Αρχιμ. Αρτέμιος Αργυρόπουλος, ο οποίος παρουσίασε τη συνάντηση του Ιησού
με τον Ζακχαίο ως παράδειγμα μετάνοιας και σωτηρίας. "Ο Ζακχαίος ξεπερνά
τα εμπόδια για να δει τον Χριστό και αλλάζει τη ζωή του, επιστρέφοντας
όσα πήρε άδικα και βοηθώντας τους φτωχούς", σημείωσε χαρακτηριστικά.
Επίσης, τόνισε, ότι ο πλούτος πρέπει να χρησιμοποιείται με αγάπη και ότι
ο Χριστός ήρθε για να σώσει όσους έχουν χαθεί. Κλείνοντας, αναφέρθηκε
στους μακαριστούς Μητροπολίτες της κατά Μαντινείαν και Κυνουρίαν
Εκκλησίας, λέγοντας ότι όλοι τους εκόσμησαν την Ιερά Μητρόπολη, αλλά και
σήμερα, κοσμείται από τον Μητροπολίτη κ. Επιφάνιο.

Προ της απολύσεως τελέσθηκε Πολυαρχιερατικό Μνημόσυνο για την ανάπαυση
των ψυχών των αοιδίμων Μητροπολιτών της Μητροπόλεως.

Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, στο Μαλλιαροπούλειο Θέατρο Τρίπολης
πραγματοποιήθηκε εκδήλωση εις μνήμην των τελευταίων δύο μακαριστών
Μητροπολιτών Μαντινείας και Κυναουρίας κυρού Θεοκλήτου Φιλιππαίου και
κυρού Αλεξάνδρου Παπαδόπουλου, για τον μεν πρώτο για τα 30 έτη από της
κοιμήσεώς του και για τον μεν δεύτερο για τα 30 έτη από της εκλογής του
ως Μητροπολίτης Μαντινείας και Κυνουρίας εκ της Μητροπόλεως Ναυπάκτου
και Αγίου Βλασίου.

Κατά την εκδήλωση ο Μητροπολίτης Πατρών, με γλαφυρό τρόπο ομίλησε για
την προσωπικότητα του μακαριστού Μητροπολίτη κυρού Θεοκλήτου Φιλιππαίου,
ενώ στην συνέχεια φανερά συγκινημένος ο Μητροπολίτης Ιερισσού ομίλησε
για τον μακαριστό Μητροπολίτη Αλέξανδρο Παπαδόπουλο.

Τέλος, ο επιχώριος Μητροπολίτης Μαντινείας και Κυνουρίας κ. Επιφάνιος
εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τους μακαριστούς προκατόχους του
Ιεράρχες, οι οποίοι ευλόγησαν και διακόνησαν τον λαό της τοπικής
Εκκλησίας και συνεχίζουν να τον ευλογούν με τις πρεσβείες και τις
προσευχές τους. Με βαθιά συγκίνηση και ταπείνωση εξέφρασε σε όλους ότι
αισθάνεται τιμή να είναι διάδοχός τους στην ιστορική Μητρόπολη
Μαντινείας και Κυνουρίας.

Ευχαρίστησε θερμά τους παρισταμένους Αγίους Αρχιερείς, τους εκπροσώπους
της τοπικής αυτοδιοίκησης, τους κληρικούς, τους μοναχούς και όλους όσοι
συνέβαλαν στη διοργάνωση της εκδήλωσης. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους
μακαριστούς Μητροπολίτες Αλέξανδρο και Θεόκλητο, των οποίων τιμάται η
μνήμη και το έργο.

Τέλος, ευχήθηκε οι πρεσβείες και οι ευχές των μακαριστών Ιεραρχών να
συνοδεύουν και να ευλογούν την πορεία της ζωής όλων των πιστών.

Την όλη εκδήλωση συντόνισε ο Θεοφιλ. Επίσκοπος Τεγέας κ. Θεόκλητος.

Παρέστησαν ο Αναπληρωτής Περιφερειάρχης κ. Λαμπρόπουλος, οι Δήμαρχοι
Τρίπολης κ. Τζιούμης και Βόρειας Κυνουρίας κ. Καμπύλης, ο Πρόεδρος του
Δημοτικού Συμβουλίου κ. Αναστόπουλος, Δημοτικοί και Περιφερειακοί
Σύμβουλοι, καθώς και εκπρόσωποι των Σωμάτων Ασφαλείας και άλλων φορέων.

Χθες, Σάββατο 24 Ιανουαρίου οι Σεβ. Μητροπολίτες Πατρών κ. Χρυσόστομος,
Μαντινείας και Κυνουρίας κ. Επιφάνιος, ο Θεοφιλ. Επίσκοπος Τεγέας κ.
Θεόκλητος και Ιερείς της Μητροπόλεως τέλεσαν Τρισάγιο στους μακαριστούς
προκατόχους Αρχιερείς υπέρ αναπαύσεως των ψυχών αυτών.

Ὁ Μητροπολίτης Μαντινείας καὶ Κυνουρίας
Θεόκλητος Φιλιππαῖος (1965-1995)

Τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πατρῶν κ. Χρυσοστόμου
Μὲ βαθειὰ συγκίνηση, βρισκόμαστε σήμερα ἐδῶ,
προκειμένου νὰ ἀποτὶσωμε φόρον τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης,
στοὺς μακαριστοὺς Ἀρχιερεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐκλέϊσαν τὸν ἱστορικὸν
καὶ περικλεῆ Ἀρχιερατικὸν θρόνον τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως
Μαντινείας καὶ Κυνουρίας. Ἰδιαιτέρως δὲ νὰ μνημονεύσωμε καὶ
νὰ τιμήσωμε, τοὺς δύο ἐσχάτως κοιμηθέντας Ἀρχιερεῖς, τὸν
ἀλήστου μνήμης, πολύκλαυστον Ἱεράρχην Θεόκλητον τὸν
Φιλιππαῖον καὶ τὸν ἄμεσον προκάτοχόν Σας, Σεβασμιώτατε
Ἅγιε Μαντινείας, μακαριστὸν Ἀλέξανδρον τὸν Παπαδόπουλον.
Εὐχαριστῶ εὐγνωμόνως Σεβασμιώτατε, διὰ τὴν μεγάλην
τιμὴν νὰ εἴμεθα σήμερα στὴν πατρίδα μας στὸν τόπο ποὺ
ἀνδρωθήκαμε, σωματικὰ καὶ πνευματικά. Ἰδιαιτέρως
συγκινοῦμαι διότι ἀνεθέσατε στὴν ἐλαχιστότητά μου τὴν τιμὴν
νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν σεβάσμια μορφὴ καὶ προσωπικότητα τοῦ
ἀοιδίμου Μητροπολίτου Μαντινείας καὶ Κυνουρίας Κυροῦ
Θεοκλήτου Β΄ Φιλιππαίου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τριάκοντα συναπτὰ ἔτη
ἐποίμανε θεοφιλῶς καὶ θεαρέστως τὴν Ἱερὰν ταύτην
Μητρόπολιν καὶ ὁ ὁποῖος πρὸ τριάκοντα ἐτῶν ἄφησε τὸν
μάταιον καὶ φθαρτὸν αὐτὸν κόσμον καὶ ἐπέταξε διὰ τὸν
οὐρανόν, δραμὼν ἐπὶ τοὺς ἀμαραντίνους στεφάνους, οὕς ἔλαβε
παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, τὸν ὁποῖον ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων
περιπαθῶς, ἠγάπησε.
Ἦτο 8 Ἰανουαρίου 1995, ὅταν κατὰ τρόπον συγκλονιστικόν, ὁ
ὁποῖος ἦτο ἡ ἐπισφράγισις τῆς ἁγίας βιοτῆς καὶ πολιτείας του
τιμωμένου Ἱεράρχου , ἔφυγε ὁ ἁπλοῦς καί γαλήνιος, ὁ πραΰς
καὶ ἀκέραιος, ὁ φανότατος, ἀρετῶν πρακτικότατος, ἀοίδιμος
Θεόκλητος γιὰ τὸν οὐρανό. Σύμπας ὁ Ἱερὸς Κλῆρος καὶ ὁ
εὐσεβὴς Ἀρκαδικὸς Λαός, συνόδευσαν εἰς τὴν τελευταίαν του
κατοικίαν, τὸν ἠγαπημένον πνευματικὸν πατέρα, ὁ ὁποῖος
ἐποίμανε τὴν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ, ἐν συνέσει καί ἐν
βαθυτάτῃ αἰσθήσει τῆς εὐθύνης τῆς ἀνατεθείσης ἀπὸ τὸν Θεὸν
εἰς αὐτὸν διακονίας, «ἵνα ὀδηγὴσῃ εἰς σωτηρίαν, ψυχὰς
ἀθανάτους, ὑπὲρ ὥν Χριστὸς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη». Ὅταν οἱ
καμπάνες τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ τὸ βράδυ ἐκείνης τῆς
Κυριακῆς, ἐσήμαναν τὴν μετάστασιν καὶ ἀποδημίαν τοῦ
κλεινοῦ Ἱεράρχου καὶ ἔδωσαν τὸ ἔναυσμα καὶ στὰ
κωδωνοστάσια τῶν ἄλλων Ναῶν, ἁπάσης τῆς Μητροπολιτικῆς
περιφερείας, ἕνα ἀτέλειωτο ποτάμι ἀπὸ κόσμο ξεχύθηκε στοὺς
δρόμους, προκειμένου νὰ φθὰσῃ στὸν «Ἅγιο Βασίλη», διὰ νὰ
ἀσπασθῇ τὸ χέρι τοῦ κοιμηθέντος Ποιμενάρχου, τοῦ ἀνθρώπου
τῆς ταπεινώσεως καὶ τῆς ἀγάπης, τοῦ ἀφανοῦς ἐργάτου τῆς
φιλανθρωπίας, τοῦ μικροῦ τὸ δέμας, ἀλλὰ μεγάλου εἰς τὴν
ψυχήν, τοῦ εὐπροσηγόρου καί πολυκλαύστου πνευματικοῦ
πατρός.
Εἶχε προηγηθῇ ὁ ἑορτασμὸς τοῦ Ἁγίου Δωδεκαημέρου καὶ
πρὸ αὐτοῦ, ἐκπνέοντος τοῦ ἔτος 1994, ἡ μεγάλη καὶ λαμπρὰ
ἑορτή, τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου εἰς Λεωνίδιον, ὅπου
μεταφέρεται ἡ θαυματουργὸς Εἰκών τῆς Παναγίας Ἑλώνης καὶ
λαμπρῶς λιτανεύεται στὴν πόλη μὲ τὴ μακρόχρονη
Ἐκκλησιαστικὴ καὶ ἱστορικὴ παράδοση.
Θὰ πλέξω στέφανον πνευματικὸν διὰ τὸν ἀλησμόνητον
Ἱεράρχην, ἐκμυστηρευόμενος καταστάσεις ποὺ ἐζήσαμε ὅσοι
εἴχαμε τὴν μεγάλην εὐλογίαν ἀπὸ τὸν Θεὸν, νὰ διακονήσωμε
κοντά του.
Τότε, μέσα στὸ αὐτοκίνητο, μὲ ὁδηγὸ τὸν ἀείμνηστο καὶ
ἀφοσιωμένο στὸν Μητροπολίτη, Βασίλειο Γαλιῶτο,
εὑρισκόμεθα, ὁ ὁμιλῶν εἰς τὴν θέσιν τοῦ συνοδηγοῦ καὶ εἰς τὰ
πίσω καθίσματα, ὁ μακαριστὸς Μητροπολίτης Θεόκλητος καὶ ὁ
τότε Ἀρχιμανδρίτης καὶ Πρωτοσύγκελλος τῆς Ἱερᾶς
Μητροπόλεως καὶ νῦν Μητροπολίτης Ἰερισσοῦ, Θεόκλητος.
Κάποια στιγμὴ ὁ ἀλησμόνητος Δεσπότης, εἶπε: «Θέλω νὰ
πεθάνω ὄρθιος μέσα σὲ ἕνα Ναὸ τοῦ Ἁγίου Νικολάου». Ὅλοι
ἀπορήσαμε καὶ μετὰ τὴν αὐθόρμητη ἀντίδραση τοῦ π.
Θεοκλήτου, «τί εἶναι αὐτὰ ποὺ λέτε τώρα Σεβασμιώτατε;»
ἐρωτήσαμε. «Γιατί Σεβασμιώτατε ἔχετε αὐτὴ τὴν ἐπιθυμία;»,
διὰ νὰ λάβωμε τὴν ἀπάντηση: «Διότι τὸ βαπτιστικό μου ὄνομα
ἦτο Νικόλαος καὶ εὐλαβοῦμαι ἰδιαιτέρως τὸν Ἅγιο Νικόλαο, εἰς
τὸν Ναὸ τοῦ ὁποίου στὸ Ναύπλιο, χειροτονήθηκα Διάκονος καὶ
Πρεσβύτερος.
Καὶ συνέχισε: «Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μὲ ἐνδύσετε μὲ ἅπασαν τὴν
Ἀρχιερατικὴν στολήν, ἀλλὰ νὰ μὲ περιβάλλετε μὲ τὸ
ὠμόφορον καὶ τὸ ἐπιτραχήλιον, τὰ ὁποῖα τελευταῖα ἔφτιαξα, μὲ
τοὺς ἁπλοῦς σταυρούς».
Πέρασαν οἱ ἡμέρες καὶ ἐφθάσαμε στὴν Κυριακὴ 8
Ἰανουαρίου 1995. Ὁ καιρὸς ἦτο χειμωνιάτικος καὶ ἐχιόνιζε στὴν
πόλη καὶ πολὺ περισσότερο στὰ βουνά. Μετὰ τὴν Θεία
Λειτουργία, στὴν Ἱερὰ Μονή μας τοῦ Ἁγίου Νικολάου των
Βαρσῶν, δέχτηκα τηλεφώνημα τοῦ Μητροπολίτου:
«Χρυσόστομε, θέλω νὰ ἔλθω στὸ Μοναστήρι». Ἀπήντησα
εὐλαβῶς: «Σεβασμιώτατε ἔχομε πολὺ χιόνι καὶ θα
δυσκολευθῆτε νὰ ἔλθετε». Ἐπιμένει ἐκεῖνος: «Καὶ ἐσὺ πὼς θὰ
κατέβης, γιά νὰ φύγῃς τὸ βράδυ γιὰ τὴν Ἱερὰ Σύνοδο;».
Ἀπαντῶ: «Θὰ ἔλθη κάποιος μὲ ἕνα τζὶπ καὶ θὰ κατέβω». «Καλὰ
παιδί μου, νὰ ἔχης καλὸ ταξίδι», μοῦ εὐχήθηκε.
Τὸ βράδυ κατεβήκαμε μὲ τὸν τρόπο ποὺ ἀνέφερα, ἀπὸ τὴν
Μονὴ καὶ ἐν συνεχείᾳ μὲ τὸ αὐτοκίνητο τῆς Μονῆς ποὺ
ὡδήγησε ὁ νῦν Ἐπίσκοπος Τεγέας, Θεόκλητος, ἀνεχωρήσαμε
γιὰ τήν Ἀθήνα. Στὰ διόδια τῆς Κορίνθου, ὅταν εἶδαν τὸν ἀριθμὸ
τοῦ αὐτοκινήτου μας εἶπαν ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστρέψωμε
ὁπωσδήποτε στὴν Τρίπολη, στὴν Μητρόπολη. Αὐτομάτως, καὶ
διερωτῶμαι ἀκόμη καὶ σήμερα πῶς, ὡς ἀστραπὴ ἐπέρασε ἀπὸ
τὸν νοῦ, μου ὅτι ἐκοιμήθη ὁ Μητροπολίτης.
Εἰσελθόντες εἰς τὴν πόλιν ἐσταματήσαμε στὸ σπίτι τοῦ
ὁδηγοῦ, ὅπου ἀπὸ τὴν ἀείμνηστη σύζυγό του Μαρία,
πληροφορηθήκαμε τὴν θλιβερὰν, κατ΄ ἄνθρωπον, εἴδησιν. Τί
εἶχε γίνει; Ἀξίζει ὅσοι δὲν τὸ γνωρίζετε νὰ τὸ πληροφορηθῆτε,
ἀφοῦ εἶναι στοιχεῖον τὸ ὁποῖον μαρτυρεῖ τὴν ἁγιότητα τοῦ
ἀνδρός, ὁ ὁποῖος εἰς νεαροτάτην ἡλικίαν ἐγκατέλειψε τὰ
ἐγκόσμια καὶ ἐνεδύθη τὸν μοναχικὸν τριβώνιον, παρ΄ ὅτι ἦτο
γόνος διακεκριμένης καὶ ἐπιφανοῦς οἰκογενείας, ὁ πατέρας του
Μενέλαος ἦτο Στρατηγὸς καὶ παρ΄ ὅτι εἶχε τήν δυνατότητα
φοιτήσας εἰς τὴν Νομικὴν καὶ τὴν Θεολογικήν Σχολήν τοῦ
Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, νὰ ἀκολουθήσῃ, ὁδὸν ἀρίστην, τὴν
πανεπιστημιακήν. Καὶ ἐπανέρχομαι.
Ἐφ΄όσον δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνὲλθῃ εἰς τὴν Ἱερὰν Μονὴν
Βαρσῶν, ἐπέμεινε νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Ἱερὰν Μονὴν τοῦ Ἁγίου
Νικολάου Καλτεζῶν, ὅπου καὶ μετέβη συνοδευόμενος ὑπὸ τοῦ
μακαριστοῦ ὁδηγοῦ Βασιλείου καὶ τοῦ Γραμματέως τῆς Ἱερᾶς
Μητροπόλεως καὶ ἀδελφοῦ τοῦ ὁδηγοῦ, ἀειμνήστου
Κωνσταντίνου Γαλιώτου.
Εἰσῆλθε εἰς τὸ Καθολικὸν τῆς Μονῆς καὶ ὅπως ἐσυνήθιζε,
ἄναψε κερὶ καὶ κρατώντας τὸ κερὶ στὸ χέρι, προσεκύνησε τὶς
Ἱερὲς Εἰκόνες καὶ εἰσῆλθε εἰς τὸ Ἅγιον Βῆμα, ὅπου
προσεκύνησε τὸ Ἱερὸν Εὐαγγέλιον καὶ τὴν Ἁγίαν Τράπεζαν,
διὰ τελευταίαν φορὰν, ἀφοῦ ἔγειρε ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου
τὴν Ἱερὰν Κεφαλήν του καὶ ὁσιακῶς ἐκοιμήθη, ὡς εἶχε προείπει
εἰς ἡμᾶς κατὰ τὰ προαναφερθέντα. Οἱ Ἱερεῖς ἐθρήνησαν, τὰ
μοναχικὰ τάγματα τὸν ἔκλαυσαν, ὁ Λαὸς ἔνδακρυς καὶ
κατώδυνος κατὰ χιλιάδες τὸν ἐχαιρέτησε, ἀποδίδοντας τὴν
τιμὴν εἰς τὸν ἐνάρετον πνευματικὸν πατέρα καὶ διδάσκαλον,
τὸν σοφὸν κυβερνήτην τῆς νοητῆς νηός, τὸν ἀκάματον ἐργάτην
τοῦ Ἱεροῦ Ἀμπελῶνος τοῦ Κυρίου, τὸν ἰατρὸν ὁ ὁποῖος μὲ τὰ
ἀπαραίτητα πνευματικὰ φάρμακα καὶ ἐπιθήματα ἐθεράπευσε
τὰς πολλὰς πνευματικὰς πληγὰς τοῦ ἀνθρωπίνου ποιμνίου,
τὸν στοργικὸν πατέρα, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐτιμώρησε,
ἀλλ΄ἀντιθέτως, πολλάκις ὁ ἴδιος ἐπόνεσε ἀπὸ τὰ λάθη καὶ τὶς
ἁμαρτίες τῶν ἄλλων.
Πολλάκις ὁ ἴδιος ἐσταυρώθη καὶ ἐπορεύθη ὡς ἀμνὸς ἄφωνος,
ὡς ὁ Κύριος, οὐκ ἀνοίγων τὸ στόμα αὐτοῦ. Ἀληθῶς τοιαύτη
σύναξις Λαοῦ, κατὰ χιλιάδας, ποὺ κατέκλυσαν τὸν Ἱερὸ
Μητροπολιτικὸ Ναό, τοὺς ἐξῶστες, τὴν κεντρική τῆς Τριπόλεως
πλατεῖα, τοὺς δρόμους ἀπ΄ὄπου διήλθε ἡ πομπή, ἕως τὸν Ἱερὸν
Ναὸν τῆς Μεταμορφώσεως, οὐδέποτε καθ΄ομολογίαν κοινὴν
ἐγένετο, εἴτε πρὸ τῆς κοιμήσεως τοῦ Θεοκλήτου, εἴτε μετὰ
ταῦτα, ἕως τῆς σήμερον. Ίσχυσε εδώ ο λόγος τοῦ Ἱερωτάτου
Γρηγορίου, ὁ ὁποίος δια τον Μέγαν Βασίλειον, έλεγε στον
περίφημο ἐπιτάφιό του: «Προεκομίζετο ὁ ἅγιος, χερσὶν τῶν
τέκνων αὐτοῦ ὑψούμενος. Σπουδὴ δ΄ἦν ἑκάστῳ, τῷ μὲν
κρασπέδου λαβέσθαι, τῷ δὲ σκιᾶς, τῷ δὲ τοῦ ἱεροφόρου
σκίμποδος καὶ ψαῦσαι μόνον...».
Ὁ Θεὸς ἐδωρήσατο τὴν τοιαύτην τιμήν, ἀμοίβων τὰς πολλάς
του ἀρετάς. Τὴν πληθωρικὴν σταυρόσχημον ἀγάπην του, τὴν
ὑπομονὴ διὰ τὴν ὁποίαν ὑπὸ πάντων ἐθαυμάζετο, τὴν
ταπείνωσιν μὲ τὴν ὁποίαν τούς πάντας ἐδίδασκε, τὴν
γλυκύτητα ἡ ὁποία λαμπρὸν ὡς ἥλιον τὸν καθιστοῦσε, τὴν
ἀοργησίαν ἡ ὁποία καὶ τοὺς πλέον σκληροὺς ἡμέρευε, τὴν
ἀνεξικακίαν ἡ ὁποία τοὺς πονηροὺς καὶ παραβατικοὺς εἰς
ὁδοὺς εὐθείας ἐπανέφερε, τὸ φιλακόλουθον τὸ ὁποῖον εἰς
προσευχὴν κλῆρον καὶ Λαὸν ἐκίνει, τὸ χαίρειν μετὰ χαιρόντων
καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων τὸ ὁποῖον ἔθιγε καὶ τὰς
λεπτοτέρας χορδὰς τῆς καρδίας τους, ἀφοῦ ἐστάθη ὡς λύχνος
ἀκοίμητος δίπλα στὰ πνευματικά του παιδιὰ καὶ κυρίως εἰς
δύσκολους καταστάσεις, συγκοιταζόμενος καὶ συνανιστάμενος
μετὰ τοῦ ποιμνίου του.
Ἡ ἐ ξ ό δ ι ο ς Ἀ κ ο λ ο υ θ ί α ἐ τ ε λ έ σ θ η , ε ἰ ς τ ὸ ν Ἱ ε ρ ὸ ν
Μητροπολιτικὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου Βασιλείου, τὴν Τετάρτη 11ην
Ἰ α ν ο υ α ρ ί ο υ 1 9 9 5 , π ρ ο ε ξ ά ρ χ ο ν τ ο ς τ ο ῦ ἀ ε ιμν ή σ τ ο υ
Μητροπολίτου Μεσσηνίας, Χρυσοστόμου Θέμελη,
συμπαραστατουμένου ὑπὸ πλειάδος Ἀρχιερέων.
Θὰ ἀναφέρω σημεῖα τινά ἀπὸ τοὺς ἐπικηδείους λόγους, οἱ
ὁποῖοι φανερώνουν τὸ μέγεθος τῆς προσωπικότητος τοῦ
ἀοιδίμου ἀνδρός.
Ὁ Ἀρχιγραμματεὺς τότε, τῆς Ἱερᾶς Συνόδου Ἀρχιμανδρίτης
Δαμασκηνὸς Καρπαθάκης, νῦν Μητροπολίτης Διδυμοτείχου,
μεταξὺ ἄλλων ἀνέφερε: «Ἡ ἐπί γῆς στρατευομένη Ἐκκλησία
εἶναι σήμερον πτωχοτέρα καὶ ἡ Τρίπολις αἰσθάνεται ὀρφανή.
Ὅμως ἐκεῖνος ἀναπαύεται «ἐν χώρᾳ ζώντων καὶ ἐν σκηναῖς
δικαίων» ἐστεφανωμένος μὲ τὸ «διάδημα τοῦ κάλλους ἐκ
χειρὸς Κυρίου». Ὅπως εἰς ὅλους τοὺς ἐκλεκτούς του Θεοῦ,
ἐπραγματοποιήθη καὶ εἰς αὐτὸν ὁ λόγος τοῦ ψαλμωδοῦ,
«Ἐκοπίασεν εἰς τὸν αἰῶνα καὶ ζήσεται εἰς τέλος, οὐκ ὄψεται
καταφθοράν». Ἡ σεμνὴ μορφή του θὰ παραμείνει ζῶσα εἰς τὴν
μνήμην καὶ τὴν καρδίαν ὅλων ὅσοι εἴχαμε τὴν εὐτυχίαν νὰ τὸν
γνωρίσωμε, νὰ τὸν ἀγαπήσωμε, νὰ δεχθῶμεν τὴν εὐλογίαν,
τὴν συμβουλήν, τὸν καλόν του λόγον, τὰς εὐεργεσίας τῆς
πατρικῆς καὶ εἰλικρινοῦς ἀγάπης του. Τὸ παράδειγμα τῆς ζωῆς
του θὰ μᾶς ἐμπνέη καὶ θὰ μᾶς φωτίζῃ. Ὄχι μόνον ὡς
παράδειγμα Ἱεράρχου μὲ ἐξαίρετον ἐκκλησιαστικὸν ἦθος καὶ
κοινωνικὴν δρᾶσιν, ἀλλὰ καὶ ὡς φωτεινὸν παράδειγμα ἡγέτου
μὲ εὐγένειαν ψυχῆς, ἀνωτερότητα ἤθους, μὲ ἁπλότητα, ἀλλὰ
καὶ ἡγεμονικὸν χάρισμα, μὲ εὐρύτητα πνεύματος καὶ
ρεαλισμόν, μὲ ἐπιείκειαν καὶ ἀνεξικακίαν, μὲ τόλμην καὶ
φρόνησιν ἀνδρὸς μὲ ἀληθινὰ αἰσθήματα, φιλαδέλφου καὶ
φιλοξένου, φιλευσπλάχνου καὶ φιλοστόργου».
Ὁ τοποτηρητὴς τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, ἀείμνηστος πλέον
Μητροπολίτης Γόρτυνος καὶ Μεγαλοπόλεως, Θεόφιλος,
ἀνέφερε: «Ἐάν τὸ πλῆθος, τὸ ἄρωμα καὶ ἡ ὀμορφιὰ τῶν
λουλουδιῶν πού στολίζουν πρόσωπο ἀγαπημένο, πρέπει νὰ
εἶναι ἀνάλογα μὲ τὴν εὐγένεια καὶ τὴν ὀμορφιὰ τοῦ
κοιμωμένου, σήμερα γιὰ τὸν προκείμενο νεκρὸ τὰ λουλούδια
θὰ ἔπρεπε ν΄αποτελοῦν ἕνα τεράστιο βουνό. Καὶ τὸ ἄρωμά
τους νὰ πλημμυρίζει ὁλόκληρη τὴν Ἐπαρχία, τὴν Ἱερὰ
Μητρόπολη».
Ὁ τότε Πρωτοσύγκελλος τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως καὶ νῦν
Μητροπολίτης Ἰερισσοῦ, ἔνδακρυς ἐσημείωνε: «Ἀρχοντιὰ καὶ
συγκατάβαση, μεγαλεῖο καὶ ταπείνωση, ὀμορφιὰ ψυχῆς καὶ
εὐγένεια, ἁπλότης καὶ ἀριστοκρατία, νὰ ἡ ζύμη τοῦ προσφόρου
σου, ἤ καλύτερα τῆς προσφορᾶς σου σέ ὅλους μας. Πῶς νὰ σέ
ἀποχωριστοῦμε λοιπόν; Πῶς τὸ ὠμόφορό σου νὰ ἀποτινάξη τὰ
δάκρυα τῶν φοιτητῶν ποὺ βοήθησες; Πῶς ὁ σάκκος νὰ καλύψη
τὶς εὐεργεσίες στὴν φτώχεια, ποὺ ἔκανες; Πῶς ἀπὸ τὸ
πετραχήλι σου νὰ ξεκολλήσουν οἱ ψυχὲς ποὺ βάπτισες, ποὺ
πάντρεψες, ποὺ δίδαξες, ποὺ χειροτόνησες; Αὔρα σὺ τοῦ
Πνεύματος, τὸ περιγιάλι τὸ κρυφὸ κι ἄσπρο σὰν περιστέρι, σὺ
ποὺ ξεδίψασες, τῆς κοινωνικῆς Σαχάρας τὸν στρατοκόπο;».
Ὁ Δήμαρχος Τριπόλεως Δημήτριος Κωνσταντόπουλος,
ἐτόνισε: «Ἀείμνηστε Γέροντά μας, χάνουμε σήμερα τὸν
θησαυρό μας, ἀποχωριζόμαστε τὸ πνευματικό μας χρυσάφι.
Ἀποχαιρετοῦμε τὴν προσωποποίηση τῆς ἀγάπης, τῆς
εἰλικρίνειας, τῆς οὐράνιας χαρᾶς, τῆς εὐθύτητας. Θὰ λείψει
ἀπὸ τὴν Τρίπολη τὸ χαμόγελό σου, τὸ περπάτημά σου, ὁ λόγος
σου, ἡ λεπτὴ καὶ εὐγενής σου παρουσία. Θὰ λείψει ἀπὸ τὴν
Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος ἕνα διαμάντι ποὺ ἔλαμπε ἀπὸ κάθε
πλευρά. Ἕνας Ἱεράρχης ποὺ οὐδέποτε δημιούργησε
προβλήματα, ἀλλὰ στάθηκε πάντοτε μὲ σεβασμὸ ἀπέναντι
στοὺς Ἱεροὺς τῆς Ἐκκλησίας θεσμούς, πιστὸς στὴν Ὀρθόδοξη
Παράδοση καὶ στὴν ἐν γένει λατρευτικὴ ζωὴ καὶ πράξη τῆς
Ἐκκλησίας. Ἀείμνηστε Πατέρα μας, σὲ κλαῖμε σήμερα μικροὶ
καὶ μεγάλοι, σὲ κλαῖνε τὰ καμπαναριὰ τῆς Τρίπολης, σὲ κλαῖνε
οἱ Ἱερεῖς σου, σὲ θρηνοῦν οἱ Μοναχοί σου. Κατασπαζόμαστε
γιὰ τελευταία φορὰ τὸ χέρι σου, ποὺ τόσες φορές μας
εὐλόγησε, ποὺ μᾶς πάντρεψε, ποὺ βάπτισε τὰ παιδιά μας, ποὺ
κήδευσε τοὺς γονεῖς μας, ποὺ μᾶς κοινώνησε τὸ Σῶμα καὶ τὸ
Αἷμα τοῦ Χριστοῦ μας».
Ὁ ὁμιλῶν ἔγραψε: «Ω θεία, καὶ Ἱερά τῆς τοῦ Χριστοῦ
Ἐκκλησίας μέλισσα, Θεόκλητε παμμακάριστε... Σὺ γὰρ τῶν
Ἁγίων ἐδρέψω τὰς ἀρετάς. Ἠλιού τὸν ζῆλον, Μωσέως τὸ
πρᾶον, Πέτρου τὴν ὁμολογίαν καὶ Παύλου τὴν Θεολογίαν.
Ἡ τοπικὴ Ἐκκλησία Μαντινείας καὶ Κυνουρίας καὶ ἡ
Ὀρθόδοξος Ἑλληνικὴ Ἐκκλησία ἅπασα, τὸν ἔπαινόν σου θά
ἐκδιηγείται εἰς τὰς ἐπερχομένας γενεάς, τὴν σύνεσίν σου, τὴν
σεμνότητα, τὴν ἠρεμία καὶ ἀοργησία, τὴν ταπείνωση, τὸ
φιλάδελφον πρὸς πάντας καὶ τὴν βαθείαν πίστιν εἰς τὸν Θεόν.
Θὰ καθρεφτίζωνται στὴν ἐξαίσια μορφὴ Σου ὅσοι κληρικοὶ
καὶ λαϊκοὶ θὰ περνοῦν τὸ κατώφλι τοῦ Ἱεροῦ Ἐπισκοπείου, τὸ
ὁποῖο ἐκλέϊσες καὶ ἐκόσμησες ἐπὶ 30 συναπτὰ ἔτη.
Θὰ βλέπωμε ὅλοι μας ἐκεῖνον, ὅστις «Ἀρχιεράτευσεν ἐν τῇ
ἀκακίᾳ τῆς καρδίας αὐτοῦ καὶ ἐν τῆ συνέσει τῶν χειρῶν αὐτοῦ
ὡδήγησεν ἡμᾶς». (πρβλ Ψάλμ. οζ΄ 72)
Ψυχὴ ἁπλῆ, ἁγιασμένη, ἀγγελομίμητη, μᾶς ἔφυγες, πέταξες
κοντὰ στὸ Θεό. Σοῦ ὑποσχόμεθα ὅτι δὲν θὰ σὲ ξεχάσωμε ποτέ.
Λουλούδι εὔοσμο τοῦ καθενὸς ἡ εὐγνωμοσύνη, θὰ στολίζῃ τὸν
τάφο Σου καὶ τὴν Ἱερὰ Σου Μνήμη.
Ἀναπαύου ἐν εἰρήνῃ, τίμιε Πάτερ. Εὔχου ὑπὲρ ἡμῶν τῶν
περιλειπομένων. Καλὴ Ἀνάσταση Δεσπότη μας». Αὐτὰ
ἔγραφα, μεταξὺ ἄλλων, τότε.
Ἡ Διαθήκη του λόγος ἀνεπανάληπτος, κείμενο ἱστορικό,
συγκλονιστικό, τὸ ὁποῖον ἀξίζει νὰ μελετήσουν οἱ πάντες,
Κληρικοὶ καὶ Λαϊκοί.
Εἶχε ὁ ἀείμνηστος ρίζαν ἁγίαν. Πρό τοῦ νὰ περατώσω τὸν
λόγον, θὰ ἀναφέρω τὸν σύνδεσμον τοῦ Ἱεράρχου μὲ ἕνα Ἅγιο
τῆς Ἐκκλησίας, ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ ὁποίου ἔλαβε συμμαρτυρίαν,
ὥστε νὰ γὶνῃ κληρικός.
Πρόκειται γιὰ τὸν Ἅγιον Γερβάσιον τῶν Πατρῶν, ὁ ὁποῖος διὰ
κάποιο διάστημα εὑρέθη εἰς Ναύπλιον πλησίον τοῦ
ἡγιασμένου Ἱεράρχου Ἀργολίδος, Ἰωάννου τοῦ Παπασαράντου,
ἕλκοντος τὴν καταγωγὴν ἀπὸ τὸ Ροεινὸν Ἀρκαδίας.
Ὁ ἀοίδιμος Ἰωάννης, ἀπέστειλε τὸν νεαρὸν Νικόλαον
Φιλιππαῖον, μετέπειτα Θεόκλητον Μητροπολίτην Μαντινείας
καὶ Κυνουρίας, νὰ μαθητεὺσῃ πλησίον του π. Γερβασίου, ἀπὸ
τὸν ὁποῖον π. Γερβάσιον, ἔλαβε καὶ συμμαρτυρίαν προκειμένου
νὰ γὶνῃ κληρικός.
Εἰς τὸ γραφεῖον του εἶχε πάντοτε τὴν φωτογραφίαν τοῦ π.
Γερβασίου καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἀχειροποιήτου Σταυροῦ, ὁ ὁποῖος
εὑρέθη στὸ δέντρο τὸ ὁποῖο ἐφύτευσε στὴν Πάτρα ὁ ὅσιος
Γερβάσιος. Ὅταν ἤμουν Διάκονος, μὲ δέος ἐρώτησα τόν
μακαριστὸν Θεόκλητον: «Ποῖος εἶναι Σεβασμιώτατε αὐτὸς ὁ
παππούλης;» καὶ ἐκεῖνος μοῦ ἐξιστόρησε τὰ περί τοῦ πατρός
Γερβασίου, ὁ ὁποῖος ἔφυγε μικρὸ παιδὶ ξυπόλητο καὶ
κατατρεγμένο ἀπὸ τὴν Γρανίτσα Γορτυνίας διὰ νὰ καταλὴξῃ
στὴν πόλη τῶν Πατρῶν, ὡς μέγας πνευματικὸς Διδάσκαλος.
Ὅταν ἡ χάρις του Θεοῦ, μὲ κατέστησε Μητροπολίτην
Πατρῶν ἐνήργησα τὰ δέοντα διὰ τὴν κατάταξιν τοῦ π.
Γερβασίου, εἰς τὰς δέλτους τῶν Ἁγίων καὶ τιμᾶται ἤδη ὡς
Ἅγιος.
Τοῦτο ἔπραξα κατὰ χρέος ἀπέναντι στὸν Ἅγιο Γερβάσιο,
ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ χαρῇ ὁ Γέροντάς μου ἀείμνηστος Θεόκλητος,
στὸν οὐρανό.
Ὡς κατακλεῖδα δὲ τῆς ὁμιλίας μου αὐτῆς, ἐπαναλαμβάνω
λόγους ἀπὸ βάθους καρδίας μου, τοὺς ὁποίους ἐσημείωσα
ἔνδακρυς, κατὰ τὴν πρώτην νύκτα μετά την κοίμησιν τοῦ
Ἱεράρχου, εἰς τὸν Ἱερὸν Μητροπολιτικὸν Ναὸν καὶ
ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸ περιοδικὸν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως
«ΑΛΙΕΥΣ».
«- Ροδόσταμα τῆς καρδιᾶς μας, τὰ δάκρυα ποὺ ραίνουν τὸν
τάφο σου, Πατέρα μας.
- Λουλούδια οἱ στεναγμοί μας, ἂς γίνουν στὴν Ἱερά σου
μνήμη, Ἄγγελέ μας.
- Ἡ θύμησή σου νωπὴ πάντα, θὰ κατακαίη τά σωθικά μας,
Ποιμενάρχη μας.
- Ἡλιαχτίδα τὸ χαμόγελό σου, θὰ φωτὶζῃ τὴν πορεία μας.
- Βάλσαμο παρηγοριᾶς ὁ γλυκύς σου λόγος, θ΄ἄρχεται
ν’απαλύνῃ τὶς ὧρες τοῦ πόνου μας.
- Ἡ ἀγάπη σου Γέροντά μας, θὰ μᾶς συντροφεὺῃ τὶς ὧρες τῆς
φοβερῆς μοναξιᾶς μας.
- Κάθε χτύπημα τῆς καμπάνας, καθημερινὴ καὶ σὲ γιορτὴ
Ἐσένα θὰ χαιρετάῃ Δάσκαλέ μας, μεγάλε φίλε καὶ Ἀδελφέ μας.
- Καὶ ὅσο θὰ ζοῦμε ἐπάνω στὴ γῆ, χρυσῆ ἡ μορφή σου στὴν
ψυχή μας, θὰ νοηματὶζῃ τὴν πορεία μας καὶ θὰ ὀδηγῇ τὰ
βήματά μας.
- Νοσταλγία ἡ κάθε στιγμή μας, γιὰ τὴν γλυκειὰ συνάντησή
σου, στὸν Οὐρανό, λατρευτέ μας Ἱεράρχη.
Θὰ σ΄ ἀγαποῦμε γιὰ πάντα».
Καὶ προσθέτω πάλι λόγους τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ
Θεολόγου:
«Σὺ δὲ ἡμᾶς ἐποπτεύεις ἄνωθεν, ὦ θεία καὶ ἱερὰ κεφαλή. Εἰ
δὲ μετασταίημεν δέξαιο κἀκεῖθεν ἡμᾶς ταῖς σεαυτοῦ σκηναῖς,
ὡς ἂν ἀλλήλοις συζῶντες καὶ συνεποπτεύοντες τὴν ἁγίαν καὶ
μακαρίαν Τριάδα, καθαρώτερόν τε καὶ τελεώτερον...», ἵνα καὶ
ἠμεῖς ἐλεηθῶμεν, σεπταῖς εὐχαῖς καὶ πρεσβεῖες Σου.
Σεβασμιώτατε Μητροπολῖτα Μαντινείας καὶ Κυνουρίας καὶ
παμφίλτατε ἀδελφέ μου κύριε Ἐπιφάνιε, θερμῶς Σᾶς συγχαίρω
διὰ τὸ σημερινὸν Ἱερὸν Μνημόσυνον τῶν Προκατόχων Σας
ἁγίων Ἀρχιερέων καὶ διά την ὡραιοτάτην αὐτὴν ἐκδήλωσιν καὶ
εὐγνωμόνως Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν τιμὴν τῆς προσκλήσεως
καὶ διὰ τὴν εὐλογίαν νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ ἀοιδίμου Ἱεράρχου
καὶ Γέροντός μου, ἀλήστου μνήμης Μητροπολίτου Μαντινείας
και Κυνουρίας, Θεοκλήτου Β΄ του Φιλιππαίου.
Ἂς ἔχομε τὴν εὐχή του.

Ὁ γεραρός καί δυναμικός Μητροπολίτης Μαντινείας καί Κυνουρίας
κυρός ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ
Κατά μῆνα Ιανουάριο, κατ΄ ἔθος πλέον καί ἐπί σειρά ἐτῶν, ἡ Ἱερά
Μητρόπολις Μαντινείας καί Κυνουρίας σκύβει τό γόνυ καί προσκυνᾶ μέ
σεβασμό πολύ στά χνάρια ὅσων ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἐπέλεξε νά κοσμήσουν τόν
θρόνο τῆς Ντρομπολιτσᾶς καί νά ἀφήσουν τόν “ὑπογραμμό”, τά χνάρια τῆς
προσφορᾶς τους στήν τοπική Ἐκκλησία. Κάνει μιά προσευχή καί ἀφήνει ἕνα
λουλούδι εὐγνωμοσύνης στό περάσμά τους…
Γι’ αὐτό ἀνταποκρίθηκα μέ μεγάλη μου χαρά στήν πρόσκληση τοῦ σεπτοῦ
μας Ποιμενάρχου, ἁγίου Μαντινείας καί Κυνουρίας κ.κ. ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ, πού
θεώρησε καλό στό φετινό Ἱερό Μνημόσυνο ὑπέρ ἀναπαύσεως πάντων τῶν
Ἀρχιερατευσάντων στήν ὑπ’ αὐτόν Ἱερά Μητρόπολη καί στίς πάλαι ποτέ
διαλάμψασες στόν εὐλογημένο τοῦτο Τόπο Ἐπισκοπές, νά βρίσκομαι σήμερα
ἀνάμεσά σας, μαζί μέ τόν ἀδελφό μου ἅγιο Πατρῶν κ.κ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ γιά νά
καταθέσουμε ὅσα ζήσαμε, ὅσα ἀπολαύσαμε, ὅσα διδαχθήκαμε καί μέ ὅσα
εὐεργετηθήκαμε ἀπό τούς δύο ἐσχάτους Προκατόχους του. Τόν ἀρχοντικό,
εὐγενῆ καί ἀριστοκράτη τοῦ πνεύματος κυρό ΘΕΟΚΛΗΤΟ Φιλιππαῖο, τόν
καλό, ὅπως τόν ὀνοματίζει ὁ Λαός τοῦ Θεοῦ καί ὁ ταπεινός ὁμιλῶν προσφωνεῖ,
καί τόν γεραρό, δυναμικό καί δωρικό κυρό ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ Παπαδόπουλο. Στήν
ἀσημότητά μου ἐδόθη ἐντολή ὁ λόγος νά περιστραφεῖ περί τόν ἐπιβλητικό καί
λεβέντη Μωραΐτη ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ. Ζητῶ τήν ἐπιείκειά σας καί τήν εὐχή τοῦ
Γέροντος.
Καί Α΄) Ἀγαπητοί μου, αὐτός πού εὐδόκησε ὁ Θεός καί εἴχαμε ἐπί
τριακονταετία Ἐπίσκοπο καί πατέρα, γεννήθηκε στό Πάπαρι τῆς Μαντινείας
στίς 28 Ὀκτωβρίου τοῦ 1936 ἀπό τούς εὐλαβεστάτους γονεῖς του Ἀθανάσιο καί
Παναγιώτα, ἀπό φτωχή, ἀγροτική, ἀλλά τίμια καί εὐλογημένη οἰκογένεια.
Ἄνθρωπος εὐλογημένος ἀπό τόν Θεό, πλουτίστηκε ἀπό τή φύτρα του μέ μύρια
ὅσα τάλαντα, μέ ἁγιοπνευματικά τάλαντα, ταλέντα ὅπως ὁ πολύς ὁ κόσμος τά
λέει, μέ χαρίσματα. Λησμονοῦμε σήμερα, πληρωμένοι μέ ἄμετρη αὐταρέσκεια,
ὅτι τά ταλέντα εἶναι τόσο “τάλαντα”, ἱκανά νά δροσίσουν ψυχές, ὅσο εἶναι δῶρα
Θεοῦ, στό μέτρο πού εἶναι δῶρα Θεοῦ. Στό μέτρο πού εἶναι χαρίσματα
ἁγιοπνευματικά. Οἱ Πατέρες θά μᾶς ποῦν ὅτι τά τάλαντα σάν ἔχουν τή
σφραγίδα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, κάνουν τόν κόσμο νά μοσχοβολάει. Ἄν τούς
λείπει τούτη ἡ ὀμορφιά, τότε εἶναι ἐπικίνδυνα, γιατί στήν εἰκόνα τοῦ δῆθεν
ταλαντούχου, ἀργά ἤ γρήγορα ἀνακαλύπτεις τό συνώνυμο τοῦ ὑπ-ανθρώπου,
τοῦ ἀπ-ανθρώπου, τό πορτρέτο δηλαδή τῆς κολάσεως, μιᾶς κολάσεως πού τίς
ἀπαρχές φαίνεται νά βιώνει μέ τραγικό τρόπο σήμερα ἅπασα ἡ ἀνθρωπότητα,
βουτηγμένη μέσα στήν πίσσα τοῦ ἀτομισμοῦ, τῆς ἄκρατης ἐκμετάλλευσης
ἀνθρώπου ἀπό ἄνθρωπο, τοῦ εὐτελισμοῦ τοῦ Δικαίου καί τοῦ βιασμοῦ τῆς
Δικαιοσύνης. Γιά νά γράψει ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας: «Τό Ἅγιο Πνεῦμα
εἶναι ὁ δοτήρας καί χορηγός ὅλων τῶν χαρισμάτων τῆς Ἐκκλησίας»! Τά
τάλαντα εἶναι ἁγιοπνευματικά χαρίσματα καί ἀνάγκη πᾶσα γιά τόν ἄνθρωπο
εἶναι νά ἑλκύει τά χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, γιά νά μήν τόν ἀφήνει
ὀρφανό ὁ Παράκλητος, κατά τόν Ἅγιο Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ! Κι ὁ ἄνθρωπος γιά
τόν ὁποῖο ὁμιλοῦμε ἦταν προικισμένος μέ πολλά ἁγιοπνευματικά δωρήματα!
Δέν ἔγινε Κληρικός ἀπό τύχη ἤ ἀνάγκη ἤ ὑστεροβουλία! Δέν ἔγινε Κληρικός
γιατί ἀπέτυχε ἤ ἀπογοητεύτηκε ἀπό τή ζωή! Δέν ἔγινε Κληρικός γιατί ἀπέβη
ἀπόκληρος τῆς Κοινωνίας! Ἔγινε Κληρικός γιατί ζυμώθηκε μέ τ’ ἀντίδωρο τοῦ
Ἱεροῦ Βήματος τοῦ Χωριοῦ του, δίπλα στόν κατά σάρκα συγγενῆ του Ἐφημέριο
καί γιατί γοητεύτηκε ἀπ’ τή βρώση καί πόση τοῦ Χριστοῦ, ἀπ’ τό ἁγιοπότηρο
τῆς Εὐχαριστιακῆς Συνάξεως καί τῶν πνευματικῶν του πατέρων πού τόν
ἐγέννησαν «διά τοῦ Εὐαγγελίου». Στά Δῶρα τοῦτα τῆς Ἁγιατράπεζας εἶδε ὅτι
χωράει ὅλη ἡ αἰωνιότητα. Σ’ ἕναν Ἅγιο Μαργαρίτη ὅλος ὁ Παράδεισος, ὁ ὅλος
Χριστός! Ἔζησε τήν ἐμπειρία τοῦ ψυχορραγοῦντος καί τό σπαρτάρισμα τοῦ
ἀρτιγέννητου, κατά τόν ἀείμνηστο π. Βασίλειο Γοντικάκη. Θά μποροῦσε νά
ἦταν ἐξαίρετος καθηγητής ἱστορικός, ἀρχιτέκτονας ἤ διευθυντής ἐπιχειρήσεων
ἄκρως ἐπιτυχημένος. Ἐπέλεξε συνειδητά τόν ἀμητό, τό στάρι, τή σοδειά τοῦ
Πνεύματος. Κι αὐτό γιατί, ὅπως πολλές φορές τό ἐξεμυστηρευόταν στούς
στενούς συνεργάτες του, τά τάλαντα σήμερα πού ἱερουργοῦν στά “ἱερά” τῆς
κοσμικῆς καί ἐθνικῆς, φλύαρης καί μάταιης τεχνικῆς μαθήσεως, ἴσως
ἀντιλαμβάνονται πλεόν ὅτι ἡ γνώση πού πληθωρικά παράγουν, εἶναι
ἀπορφανισμένη ἁγιοπνευματικῶν δωρεῶν. Σάν ἄσεμνη δούλη καμαρώνει μέ
ὑπερηφάνεια γιά τήν ἐπιστημονική καί σοφιστική καί ἐπιδεικτική ἱκανότητά της
καί δέν μαθητεύει στήν εὐαγγελική πίστη καί ταπείνωση καί τήν ἀληθινή
συγκατάθεση στά Θεῖα. Ἔχει ἐξοστρακιστεῖ μακριά ἀπό τά ἱερά πρόθυρα, κατά
τούς φιλοκαλικούς Ξανθόπουλους, Κάλλιστο καί Ἰγνάτιο.
Β΄) Ὁ Γερομαντινείας ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ γνώριζε καλά τί θά πεῖ φτώχεια καί
τί θά πεῖ ἀνέχεια καί δυστυχία. Γνώριζε τί θά πεῖ νά θέλεις νά σπουδάσεις καί νά
μήν ἔχεις τίς οἰκονομικές δυνατότητες. Γνώριζε τήν ἀξία τοῦ χρήματος καί τούς
κινδύνους πού ἐνέχει τό χρῆμα σ’ ἀνθρώπινα ἀδίστακτα χέρια. Δέν καταγόταν
ἀπό “τζάκι”, ἦταν βγαλμένος ἀπό οἰκογένεια πού ἀγάπησε τή γῆ, πού ἔζησε ἀπό
τή γῆ, πού ἤξερε τί σημαίνει ὕπαιθρος καί χωριό καί πῶς αὐτό τό χωριό μπορεῖ
νά εὐδοκιμήσει. Πόσες φορές γλαφυρότατα, δέν μᾶς εἶχε διηγηθεῖ λεπτομέρειες
ἀπό τήν καθημερινότητα τῆς χωριάτικης ζωῆς, τῆς ζωῆς πού ἀναμειγνύεται μέ
τό χῶμα καί φέρνει σάν στολίδι πάνω της τή δροσιά τοῦ φρέσκου χορταριοῦ καί
τά ἀρώματα τῶν δένδρων τῆς Ἄνοιξης! Περηφανευόταν ὅτι σπούδασε μέ τά
λιγοστά, μά τίμια χρήματα, τά βγαλμένα ἀπό τόν ἱδρῶτα τῶν λιγοστῶν
σπαρμένων χωραφιῶν τῆς οἰκογένειάς του καί τοῦ θεριστῆ τά γεννήματα! Ἀπ’
τῶν ζωντανῶν πού μεγάλωνε καί κανάκευε ἡ μάνα του τά προϊόντα καί τή
φροντίδα τῆς γῆς πού τήν ἐποχή ἐκείνη ὁ ἄνθρωπος σεβόταν καί πρόσεχε καί
προστάτευε! Κι ὅλα αὐτά γιατί ἡ ρωμαίικη ὕπαιθρος τόν δίδασκε πώς ὁ Θεός
δέν ἔπλασε τόν κόσμο γιά νά εἶναι τοῦτος ἐχθρικός καί τυραννικός, ξένος κι
ἀπόμακρος μέ τόν ἄνθρωπο, ἀλλά πλάστηκε γιά νά γίνει ὁ κόσμος Ναός τοῦ
Θεοῦ καί ὁ ἄνθρωπος ἱερέας καί βασιλιάς τῆς θεϊκῆς δημιουργίας· ἱερέας καί
βασιλιάς γιά νά τελειοποιεῖ τήν ὀμορφιά της καί ὄχι γιά νά διαλύσει ἤ νά
διαστρέψει τό μεγαλεῖο της!
Τό πέρασμα ἀπ’ αὐτές τίς βαθμίδες ἔπλασε τόν χαρακτῆρα του, σμίλεψε
τήν προσωπικότητά του καί τοῦ ζύμωσε τό εἶναι. Τόν ὤθησε νά δεῖ τόν “ἄλλο”
στά μάτια καί νά κάνει τόν πόνο του δικό του. Μετά ἀπό τήν κουρά του σέ
Μοναχό στό τότε παλαιό παρεκκλήσι τοῦ Ἁγίου Τρύφωνος Τριπόλεως, τό
βράδυ τῆς 28ης Δεκεμβρίου τοῦ 1968, τήν εἰς Διάκονον χειροτονία του στίς 29
Δεκεμβρίου τοῦ 1968 στόν Μητροπολιτικό Ναό τοῦ Ἁγίου Βασιλείου
Τριπόλεως, τήν εἰς Πρεσβύτερον χειροτονία καί τήν εἰς Ἀρχιμανδρίτην
προχείρισή του στίς 27 Ἀπριλίου τοῦ 1969, τήν Κυριακή τῶν Μυροφόρων τῶν
τολμηρῶν, ὅπως ἔλεγε ὁ ἴδιος καί πάλι στόν μεγαλόπρεπο τοῦτο Ναό, ἀπό τά
τίμια χέρια τοῦ ἀρχοντικοῦ, τοῦ γλυκύτατου, τοῦ ἀριστοκράτη τοῦ πνεύματος,
τοῦ ἀειμνήστου Γέροντός μας κυροῦ ΘΕΟΚΛΗΤΟΥ Φιλιππαίου, πρῶτο
μέλημά του ἦταν ἡ ἀνέγερση ἐν βάθρων τοῦ Οἴκου Τυφλῶν Τριπόλεως «Ἡ
Ἁγία Παρασκευή», ὅπου βρίσκουν ἀπάγκιο καί “σπλάγχνα οἰκτιρμοῦ” (Κολ. γ΄
12) ψυχές στερημένες τό φῶς τους. Μά κι ἀργότερα σάν ἐξελέγη Μητροπολίτης
Ναυπάκτου, τόν Μάϊο τοῦ 1984, καί κατόπιν κατεστάθη Μητροπολίτης
Μαντινείας καί Κυνουρίας τόν Ἰανουάριο τοῦ 1995 καί εἰσῆλθε θριαμβευτικά
στήν Τριπολιτσά στίς 26 Φεβρουαρίου τοῦ ἰδίου ἔτους, αὐτό τό φιλάνθρωπο
πνεῦμα ἄνθισε καί μοσχοβόλησε στήν Ἐκκλησία μας. Ἀναμόρφωσε καί
κατέστησε ὑπόδειγμα φροντίδος ἡλικιωμένων τό Δεκάζειο Γηροκομεῖο
Τριπόλεως, προσθέτοντας τήν ὑπέροχη νέα πτέρυγα σ’ αὐτό τοῦ
“Τριανταφυλάκειου” Γηροκομείου, λαμπροῦ δείγματος ἀγάπης γιά τά γηρατειά.
Στό Λεωνίδιο ἀνήγειρε «Ἵδρυμα χρονίως πασχόντων» καί Γηροκομεῖο «Ὁ
ἅγιος Λεωνίδης», ὥστε ἄνθρωποι μέ βεβαρημένη καί βεβλημένη ἀπό χρόνιες
παθήσεις τήν ὑγεία τους νά βρίσκουν θαλπωρή καί ἀποκούμπι. Σέ συνεργασία
μέ τούς ἑκάστοτε ἄρχοντες τοῦ Τόπου καί προσωπικές του ὑψηλές γνωριμίες
καί ἐπαφές, αὐτά τά Ἱδρύματα ἔγιναν πρωτότυπα καί πρότυπα στόν χῶρο τῆς
περιθάλψεως τοῦ ἀδελφοῦ καί ζηλευτά ἀνά τό πανελλήνιο. Ὄντως κοσμήματα
πού σέ ἀφήνουν ἀκόμη καί σήμερα ἄναυδο γιά τήν ποιότητα καί τό πλῆθος
τους.
Κι ὅλα αὐτά γιατί ὁ Δεσπότης γνώριζε πώς στό ἅπλωμα τῆς καρδιᾶς μας
πρός τήν καρδιά τοῦ “ἄλλου” ἀνακαλύπτουμε τόν Θεό, κατά τόν ἀείμνηστο
καθηγητή μας Ἰωάννη Κορναράκη. Γνώριζε ὅτι ὁ γλυκύς Ναζωραῖος, πού τόσο
ἀγάπησε, ὁ Θεός πού “ἐνεδύθη” παντοτινά τήν ἀνθρώπινη σάρκα μᾶς τό δίδαξε
ὄχι μέ λόγια, μά μέ τό αἷμα Του: «Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἡ Ἀγάπη, ἄν Μέ γυρεύεις,
λοιπόν, μᾶς εἶπε, στό πρόσωπό του θά Μέ βρεῖς!».
Μή λησμονᾶμε πώς ὁ “ἀδελφός”, ἰδίως ἀπ’ τούς νηπτικούς Πατέρες,
προβάλλεται ὡς μέσο προσεγγίσεως κι ἀναγνωρίσεως τοῦ Θεοῦ, καθόσον εἶναι
ἐκεῖνος «δι’ ὅν Χριστός ἀπέθανεν»· μέσο γιά τό ὁποῖο ὁ Μέγας Ἀντώνιος
γράφει: «Ἐκ τοῦ πλησίον ἐστίν ἡ ζωή καί ὁ θάνατος· ἐάν γάρ κερδήσωμεν τόν
ἀδελφόν, τόν Θεόν κερδαίνομεν· ἐάν γάρ σκανδαλίσωμεν τόν ἀδελφόν, εἰς
Χριστόν ἁμαρτάνομεν»! Καί ὁ φιλοκαλικός ἀββᾶς Ἀπολλώ μεγαλοφώνως θά
κηρύξει: «...εἶδες τόν ἀδελφό σου, εἶδες Κύριον τόν Θεό σου! Ἔχασες τόν
ἀδελφό σου, ἔχασες Κύριον τόν Θεό σου»! Γνώριζε καλά ὁ ἀείμνηστος
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ὅτι στό ἐρώτημα «ποιός εἶναι ὁ ἄλλος καί μέ ποιά μέτρα
ὀφείλουμε νά τόν δοῦμε», ἡ ἀπάντηση ἐξαρτᾶται κυρίως ἀπό τόν ἑαυτό μας καί
λιγότερο ἀπό τόν ἄλλο. Καί τελικά ὁ πολύς αὐτός Ἱεράρχης μέ τά ἔργα του
ἀπέδειξε ὅτι ὁ “ἄλλος” εἶναι ὁ ἴδιος μας ὁ ἑαυτός, πρᾶγμα πού καθρεφτίζεται σέ
ὅσα γιά τήν ἀγάπη τοῦ ἀδελφοῦ ἀνήγειρε!
Ὅταν ἔτρεχε ἀπό τήν Ἱερά Σύνοδο, ἀπό τήν Ἀθήνα ὁ π. Ἀλέξανδρος ὡς
Ἀρχιμανδρίτης καί ἀργότερα ὡς Δεσπότης ἐξεύρισκε πόρους γιά τόν ἀδελφό,
τήν Ἁγάπη ἔχτιζε, τόν Χριστό ἔχτιζε κι ἀπεδείκνυε ὅτι ἡ ἀγάπη δέν εἶναι κάποια
συνταγή αὐτοπροβολῆς, ἀλλά εἶναι ἡ ἔκφραση τῆς ὀδύνης τοῦ ἀνθρώπου
μπροστά ἀπό συγκεκριμένες ὑπάρξεις, εἶναι ἡ δύναμη πού χαριτώνει τόν
ἄνθρωπο νά ὑπερβαίνει κάθε ἀτομικό ὅριο καί ν’ ἀγκαλιάζει ὅλους τούς
ἀνθρώπους, εἶναι αὐτή πού “ἀλλοιώνει τή φύση τῶν πραγμάτων”, κατά τόν ἱερό
Χρυσόστομο, πού βγάζει τό ἄτομο ἀπ’ τήν αὐτάρκειά του καί τό ὁπλίζει μέ τό
σφρίγος νά πεῖ: Οἱ “ἄλλοι” δέν εἶναι ἡ κόλασή μου, ἀλλά «οἱ ἄλλοι εἶναι ὁ Θεός
μου», κατά τόν Εὐεργεντινό. Εἶναι ἡ δύναμη νά κερδίζουμε τόν ἀδελφό μας,
κερδίζοντας συνάμα καί τόν ἑαυτό μας!
Γ΄) Ὁ Μαντινείας καί Κυνουρίας ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ εἶχε ἐκκλησιαστικό
πνεῦμα, ἤ καλύτερα διέθετε ἀκραιφνές ἐκκλησιολογικό φρόνημα. Ζοῦσε
καθημερινά τήν Ἐκκλησία ὡς τόν “ὅλο Χριστό”, ὡς θά ἔλεγε ὁ ἱερός
Αὑγουστῖνος καί τήν ἀπολάμβανε ὡς Σύναξη στό Δεῖπνο τῆς Εὐχαριστίας. Τήν
ἔβλεπε ὡς τόν Λαό τοῦ Θεοῦ συναγμένο καί προσκαλεσμένο στήν «κλάση τοῦ
ἄρτου» καί τήν «εὐλογία τοῦ ποτηρίου» (Πράξ. β΄ 42). Ὡς τό Εὐχαριστιακό
Πασχάλιο Δεῖπνο, μιά πράξη βρώσεως καί πόσεως, ὡς εἰκόνα καί συνάμα
φανέρωση τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ στήν Εὐχαριστία, ὡς δῶρο, ὡς ἀνάπλαση
τῆς ζωῆς κι ἀνακαίνιση τῶν δυνατοτήτων τῆς ζωῆς.
Καί ὄντως ἡ Ἐκκλησία εἶναι τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ καί τό πλήρωμά Του,
καθώς ὁ Θεῖος Παῦλος διδάσκει (Ἐφεσ. Α΄ 23), γιατί εἶναι τό συμπλήρωμά Του,
ἡ ἐπέκταση καί τό πλήρωμα τῆς Ἁγίας Ἐνσαρκώσεως, ἤ μᾶλλον τῆς ἔνσαρκης
ζωῆς τοῦ Χριστοῦ, μαζί μέ ὅλα πού γιά χάρη μας ἔγιναν, δηλαδή τόν Σταυρό,
τόν Τάφο, τήν τριήμερη Ἀνάσταση, τήν Ἀνάβαση στούς οὐρανούς καί τήν “ἐκ
δεξιῶν καθέδραν” (Εὐχή Ἀναφορᾶς στή Θ. Λειτουργία τοῦ Χρυσοστόμου). Ἡ
Ἐκκλησία εἶναι ἀπόλαυση “Ξενίας δεσποτικῆς καί ἀθανάτου τραπέζης ...”
(Κανών Μ. Πέμπτης), εἶναι μυστική σύνοψη, παράσταση, παράταση καί
συνέχιση τοῦ ἔργου τῆς “ἐν Χριστῷ” σωτηρίας, συγκεφαλαίωση κι
ἀνακεφαλαίωση τῆς “ἐν Χριστῷ Οἰκονομίας”, τῆς λυτρωτικῆς παρουσίας καί
πράξεως τοῦ Χριστοῦ στόν χωροχρόνο, εἶναι τελικά ἡ θύρα τῆς εἰσόδου μας
στήν ἀναστάσιμη χαρά τοῦ Κυρίου!
Γι’ αὐτό κι ὁ Σεβασμιώτατος τόσο στή Ναύπακτο, ὅσο καί ἐδῶ πού τόν
ἔστειλε ὁ Θεός ἐμεγάλυνε καί ἐλάμπρυνε τήν Ἐκκλησία, νοουμένη ὡς Οἶκο
Θεοῦ καί νέο Παράδεισο. Πολλές φορές τόν ἀφουγκραζόσουν νά λέει: «Ἔδωσα
τήν ἰκμάδα τῆς νιότης μου στή Ναύπακτο κι ἄφησα τόσα ἔργα πού ὁ διάδοχός
μου ἀρκεῖ καί μόνο νά τελέσει τά ἐγκαίνια»! Κι ἔτσι εἶναι. Μά ἐδῶ πού ἦλθε
ὑπερέβαλε ἑαυτόν. Θά τό ποῦμε νά τό ἀκούσουν ὅλοι γιατί εἶναι ἀλήθεια. Ὅσα
ἔργα κατώρθωσε νά φτιάξει ὁ π. Ἀλέξανδρος Παπαδόπουλος στή Μητρόπολη
Μαντινείας καί Κυνουρίας δέν κατάφεραν νά τά πυργώσουν Ἐπίσκοποι ἐδῶ καί
ἑκατό χρόνια! Ἔτσι εἶναι!
Κι ἐξηγούμεθα. Σάν ἦλθε ξεκίνησε μέ τήν ἀνέγερση τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τῆς
Ἁγίας Τριάδος στό Κοιμητήριο τῆς Τριπόλεως. Ἀνεκαίνισε ριζικά τό
Ἐπισκοπεῖο καί τά Γραφεῖα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως στήν Τρίπολη. Ἀνέστησε
ἐκ βάθρων καί τό σεσαθρωμένο Ἐπισκοπεῖο στό Λεωνίδιο. Πύργωσε ὄντως στό
Μερκοβούνι ζηλευτό νέο Ἐπισκοπεῖο γιά ἀξιοπρεπῆ τόπο διαμονῆς τοῦ
ἑκάστοτε Μητροπολίτου Μαντινείας καί Κυνουρίας καί τό ἐστόλισε μέ
βυζαντινό ραδινότατο Ἱερό Ναό. Μά δέν τό χάρηκε ὁ ἴδιος· γιά τούς διαδόχους
του τό ἔφτιαξε καί τό τιμᾶ σήμερα ἰδιαιτέρως διαμένοντας σέ αὐτό μέ τή
συνοδεία του ὁ διάδοχός του Μαντινείας καί Κυνουρίας ΕΠΙΦΑΝΙΟΣ. Καί τί
ἄκουσε ὁ ἄνθρωπος γι’ αὐτό! Τί παραφιλολογία, τί “κίτρινα” δημοσιεύματα, τί
σπίλωση! Τώρα πού τά σκέπτομαι ὅλα αὐτά καί ὡς Ἐπίσκοπος -δυστυχῶς- τά
ζῶ, τό μυαλό μου πάει στή φράση τοῦ Νικαλάου Μπερντιάγιεφ: «Ὁ Θεός στόν
κόσμο ὑποφέρει μᾶλλον, παρά κυβερνᾶ!». Τό ἴδιο φαίνεται καί οἱ Ποιμένες τῆς
Ἐκκλησίας Του!
Ἀκολούθησαν οἱ ἀναπαλαιώσεις ἐκ βάθρων τῶν Ἱερῶν Μονῶν Τιμίου
Προδρόμου Καστρίου, Ἁγίου Νικολάου Καλτεζῶν, Ἁγίου Νικολάου Καρυᾶς,
Παναγίας Ἐλεούσης-Παλαιοπαναγιᾶς Ἄστρους. Νομίζεις, σάν πᾶς στήν
Παλαιοπαναγιά, πώς βρίσκεσαι στήν Ἐλβετία, σ’ ἕνα κουκλίστικο καί
παραδοσιακό περιβάλλον. Κι ἐκείνη ἡ εἴσοδος καί ἡ λίθινη ἀρχοντική σκάλα,
καλντερίμι ἀληθινό, τῆς Ἔλωνας σ’ ἀναπαύει ἀληθινά, μαζί μέ τήν
ἀναπαλαίωση τῆς Σίντζας καί τῆς Παναγίας τῆς Χρέπας, τοῦ φυσικοῦ
μπαλκονιοῦ τῆς Τριπολιτσᾶς.
Σειρά πῆραν τά Γραφεῖα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως πού ἀνακαινίσθηκαν στό
Κέντρο τῆς Ντρομπολιτσᾶς. Κομψότητας καί νοικοκυρέματος ἐγκώμιο ἡ
φροντίδα γιά τά κτήματα τῶν Ἱδρυμάτων καί τῶν Ἱερῶν μας Μονῶν. Ἀλήθεια,
σέ πόσα δικαστήρια δέν τόν ἔσυραν κατηγορούμενο γι’ αὐτά; Ἀλλά ἡ
ἀνδροπρεπής καί λεβέντικη παρουσία του, συνδυασμένη μέ τή γνωστή του
παρρησία πού ἀνέβλυζε ἀπό τήν πληθώρα τῶν ἱστορικῶν καί τοπικῶν του
γνώσεων γιά τήν Ἀρκαδία, ἔδινε τήν κατάλληλη ἀπάντηση καί γεννοῦσε τή
λύση!
Στολίδι μοναδικό στό περιδέραιο τῆς προσφορᾶς τοῦ Δεσπότη ὁ Παιδικός
Σταθμός “Ζωοδόχος Πηγή” στήν Κάρτσοβα, μέ τόν περιβάλλοντα χῶρο του ν’
ἀναπαύει τό μάτι καί νά γαληνεύει τίς καρδιές. Κι ἐκεῖνο τό θεατράκι τό λίθινο,
μαργαριτάρι καί τζιβαέρι ἀκριβό, χτισμένο τῇ ἐμπνεύσει του ἀπό ἀξίους
πελεκητές τῆς πέτρας. Θυμᾶμαι, δυστυχῶς πάλι, τίς δικαστικές διαμάχες γιά τήν
κυριότητα τοῦ χώρου καί οἰκτίρω τούς τολμητίες πού κοπίασαν, μάτην βέβαια,
νά σταματήσουν τήν ἀκάθεκτη ὁρμή του νά διακονήσει στόν χῶρο αὐτό τά
παιδιά!
Ἄφησα τελευταῖο τήν ἀναπαλαίωση τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου
Βασιλείου. Ἔργο τιτάνιο, ἔργο δύσκολο, ἔργο ἀναγκαῖο καί πολύτιμο, πού
ἔδωσε σ’ αὐτό τό καλλιμάρμαρο κομψοτέχνημα καί λυγερό σῆμα κατατεθέν τῆς
Τριπολιτσᾶς ζωή γιά χρόνια καί χρόνια! Ὄντως, μέγα ἐπίτευγμα, πού καί νά
ἦταν τό μοναδικό ἔργο τοῦ π. Ἀλεξάνδρου στή Μητρόπολη, θά ἔδειχνε τό
μέγεθος τοῦ ἀνδρός! Ἔργο σφραγίδα! Ἔργο ἐμβληματικό καί συμπεριληπτικό
τῆς πείρας καί τῆς ποιότητάς του!
Νά μήν ξεχάσω καί τόν Βρεφονηπιακό Σταθμό μαζί μέ τό Ἵδρυμα Τυφλῶν
καί τήν ἀνύστακτη φροντίδα του γιά τήν ἀνακαίνιση τῶν Μαρτυρίων,
παλαιότερα τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Νεομάρτυρος Δημητρίου καί ἀργότερα τοῦ
Ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Ὁσιομάρτυρος Παύλου, πού κοσμοῦν σήμερα τήν Τρίπολη. Τί
λέτε, δέν θά μείνει στήν Ἱστορία, ὅπως ἔμειναν τόσοι Δεσποτάδες, μέ τό
ἰδιαίτερο χαρακτηριστικό προσωνύμιο, ὡς Μαντινείας καί Κυνουρίας
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ὁ φιλόκαλος; Ὑποστηρικτικό τῆς προσηγορίας του αὐτῆς καί ἡ
ἀγάπη του γιά τή γνώση, τήν παιδεία, καί τό συγγραφικό του ἀξιόλογο ἔργο.
Μελετητής σοβαρός τῆς ἱστορίας, ἐγνώριζε καλά λεπτομέρειες τῆς πορείας τοῦ
Τόπου μας, τῆς Χώρας μας καί κυρίως τῆς Ἀρκαδίας καί τῆς πολυτρόπου
μυθολογίας της. Ἐξέπληττε πολλές φορές γιά τό βάθος καί τίς λεπτομέρειες τῆς
ἐντρυφήσεώς του σ’ αὐτά. Κόσμημα συγγραφικό καί συλλεκτικό ἡ Ἱστορία τῆς
Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μαντινείας καί Κυνουρίας, οἱ μονογραφίες γιά τίς Ἱερές
Μονές καί Ἱερούς Ναούς μας, ἡ καταγραφή καί ἀναφορά του στόν Ἱερό μας
Κλῆρο καί τέλος τό ὑπέροχο πόνημά του γιά τόν Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό τοῦ
Ἁγίου Βασιλείου πού τοῦ χάρισε μέ ἄριστα καί ἐπαίνους τό Μεταπτυχιακό του
στά ὀγδόντα του ἀπό Πανεπιστήμιο τῆς Κύπρου μας!
Καί Δ΄ ) Ὁ δωρικός αὐστηρά μωραΐτικός, ἴσιος, δηλαδή λεβέντικος καί
ντόμπρος χαρακτήρας τοῦ Δεσπότη καί Γέροντά μας!
Ὅλοι θαυμάζαμε τόν Ἱεροκήρυκα π. Ἀλέξανδρο κάθε ἑβδομάδα ἀπό τό
1976 ἕως τό 1984 νά ἐπιστρέφει τήν Παρασκευή στήν Τρίπολη ἀπό τό κλεινόν
Ἄστυ, ἀπό τά Γραφεῖα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος πού
διακονοῦσε στά Συνοδικά Δικαστήρια, γιά νά ἰδεῖ καί νά φροντίσει τό Ἵδρυμά
του, νά ἀναπαύσει τά πνευματικά του παιδιά καί τούς συνεργάτες του, νά
διδάξει στά Κατηχητικά Σχολεῖα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, νά καταγράψει τήν
ἑβδομαδιαία ἐκπομπή του στόν Ραδιοφωνικό Σταθμό Τριπόλεως, ὥστε νά
μεταδίδεται δι’ αὐτοῦ σ’ ὅλη τήν Πελοπόννησο, νά κάμει τήν περιοδεία του τήν
Κυριακή τό πρωΐ, καί τό ἀπόγευμα τῆς Κυριακῆς στόν ἐδῶ Ἱερό Μητροπολιτικό
Ναό καί νά ἀπευθύνει λόγο ἀγαθό στόν εὐλογημένο Λαό μας ἀπό τήν Κυριακή
τοῦ Σπορέως μέχρι τήν Ε΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν ἑκάστου ἐκκλησιαστικοῦ
ἔτους.
Τό ἀπογευματινό Κυριακάτικο κήρυγμα στήν Τριπολιτσά ἐγνώρισε δόξες
καί μέρες λαμπρές κι ἔχει ἱστορία μεγάλη. Τό διακόνησαν μεγάλες
ἐκκλησιαστικές προσωπικότητες. Ὁ π. Ἀλέξανδρος διεδέχθη στίς πτέρυγες τῆς
περιστερᾶς τό 1968 τόν μεγάλο κι ἀνεπανάληπτο π. Σεραφείμ Ρόρη, πού θείῳ
νεύματι ἀνῆλθε στίς πτέρυγες τοῦ ἀετοῦ, τόν νῦν πολυσέβαστο Μητροπολίτη
Καρυστίας καί Σκύρου κ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, τόν πρύτανη τοῦ τε ἄμβωνος καί τῆς
Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, τόν ὁποῖο ἡ
Τρίπολη λάτρεψε κυριολεκτικά. Καί ἡ διαδοχή ὑπῆρξε ἀπολύτως ἐπιτυχημένη.
Ἐποχούμενος ὁ π. Ἀλέξανδρος στόν περίφημο σκαραβαῖο του, τό ἄσπρο
κατσαριδάκι τῆς F.W., ὤργωσε τήν Ἀρκαδία κι ὄχι μόνο. Καί τό διατηροῦσε
κάλλιστα τοῦτο τό κομψό αὐτοκινητάκι μέχρι τῆς ἐκδημίας του πρός Κύριον,
γιά νά ἀποβεῖ σῆμα κατατεθέν καί τό ἄλλο ἐγώ του! Ἄραγε, πόσα χιλιόμετρα
εἶχε διανύσει καί πόσες μηχανές εἶχε ἀλλάξει τοῦτο τό τετράτροχο;
Καί διερωτᾶται κανείς: ἀπό ποῦ ἀντλοῦσε τόση δύναμη ὁ Δεσπότης; Πῶς
διεμορφώθη τόσο δωρικός, αὐστηρά ἐκκλησιαστικός, ἔκδηλα λεβέντικος καί
μονοδιάστατα ντόμπρος ὁ χαρακτήρας του;
Τέσσερεις ἦταν, κατά τή γνώμη τοῦ ὁμιλοῦντος, οἱ πηγές πού ἄρδευσαν
πλουσιοπάροχα καί ἔπλασαν μοναδικά τόν χαρακτῆρα του, πού, ναί, ἔγινε
σημεῖο ἀντιλεγόμενο πολλές φορές κι ἔκανε ἄλλους νά τόν θαυμάσουν κι
ἄλλους νά τόν παρεξηγήσουν, ἄλλους νά τόν λατρέψουν κι ἄλλους δηλητήριο κι
ὄξος νά τόν ποτίσουν!
Πρῶτος σταθμός καί φύτρα πού ἔθρεψε τόν χαρακτῆρα του ἡ ἀείμνηστη
μητέρα του, ἡ κυρά Παναγιώτα. Αὐστηρή, στιβαρή, ἀποφασιστική, στύλος καί
ἑδραίωμα τοῦ σπιτιοῦ της κράτησε τό τιμόνι γερά στίς φουρτοῦνες πού βρῆκαν
τό καράβι τῆς φαμελιᾶς της. Ἔδωσε στόν Δεσπότη μας πλούσιο τό μέταλλο γιά
νά πυργώσει τόν ἔσω του κόσμο. Πιστή στόν Θεό, γύρευε τήν εὐχή τοῦ ἁγιοΝικόλα τοῦ χωριοῦ της κι ἀκάθεκτη βάδιζε! Ἀξιώθηκε νά ἰδεῖ τό φτωχικό της
νά στέφεται μέ μίτρα δεσποτική. Δέν θά λησμονήσω, ὅταν ἐκείνη ἐκοιμήθη κι
ἔτρεξα νά τοῦ τό ἀναγγείλω μέ τόν ἀείμνηστο π. Σωτήριο Ἀνδριανόπουλο, τή
μέρα πού ὁ Δεσπότης- ἄν δέν μέ ἀπατᾶ ἡ μνήμη μου- λειτουργοῦσε στό
Πέλαγος, τήν ἀρχοντιά καί τήν ἀφοπλιστική ἀντιμετώπιση τοῦ μαντάτου αὐτοῦ.
Μᾶς ἄφησε κατάπληκτους! Αὐτή ἡ γυναῖκα ὅμως τοῦ πρόσφερε καί κάτι ἄλλο!
Τοῦ φύτεψε τήν ἀγάπη γιά τή γῆ, γιά τά φυτά καί τά ζῶα. Πόσες φορές δέν
εἴδαμε τόν ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ πρωΐ-πρωΐ, φορώντας τό ψάθινο καπέλο του καί τίς
χαρακτηριστικές μπότες του, νά παίρνει τόν σκαραβαῖο, νά τόν φορτώνει μέ τά
ἀγροτικά σύνεργα καί πολλάκις παίρνοντας μαζί του καί πλειάδα Ἱερέων,
ἱκανῶν γι’ αὐτές τίς γεωργικές δουλειές, νά πορεύεται στό Καστρί, στό Ἄστρος
ἤ στό Λεωνίδιο, γιά νά φυτέψει ἤ νά βγάλει πατάτες, νά φυτέψει ἤ νά τρυγήσει
ἀμπέλια, νά περιποιηθεῖ καί νά φροντίσει ροδακινιές, ἐλιές, βερυκοκιές καί νά
φέρνει πίσω τό βράδυ ἤ μετά ἀπό λίγες ἡμέρες, πλούσια τήν παραγωγή τῶν
λαχανικῶν καί κάθε εἴδους καρπῶν! Τό Λεωνίδιο βοᾶ καί οἱ πλαγιές τῆς
Παλαιοπαναγιᾶς καί τῆς Περδικόβρυσης τό καταδεικνύουν! Κι ὄλα αὐτά γιατί ἡ
Ἐκκλησία καλεῖ τόν ἄνθρωπο ὄχι νά διαλύσει, ἀλλά νά ὀμορφύνει καί νά
μεταμορφώσει τόν κόσμο σέ Ναό τοῦ Θεοῦ. Ὡς παιδί δέ τῆς γῆς καλεῖ τόν
ἄνθρωπο νά ἀνακαλύψει τόν κόσμο ὡς φλεγόμενη βάτο, νά τόν διαφυλάξει
δηλαδή ἀπό τήν ἀποσύνθεση, μεταμορφώνοντάς τόν σέ φλεγομένη βάτο, σέ
Ναό τοῦ Θεοῦ καί Δῶρο Εὐχαριστίας. Ἄλλωστε ὁ Κληρικός κοινωνώντας τήν
ἁγιασμένη σάρκα τοῦ Χριστοῦ, ὁμολογεῖ ὅτι ὁ Χριστός εἶναι ὁ Κύριος τῶν
κόσμων, ὅτι καί οἱ πιό μακρινοί οἱ γαλαξίες εἶναι σκόνη πού πλανιέται ὁλόγυρα
στόν Σταυρό Του, κατά τόν Ὀλιβιέ Κλεμάν!
Δεύτερος σταθμός στήν πορεία τοῦ ἁγίου Μαντινείας, τό ὅτι ἀνδρώθηκε
καί μαθήτευσε στά πόδια τοῦ ἀειμνήστου Γέροντός του Γερμανοῦ Ρουμπάνη.
Πόσες φορές, σέ ὥρα σχόλης, δέν μᾶς εἶχε διηγηθεῖ τήν πρώτη γνωριμία μαζί
του! Γεροπλάτανος τῆς Ἱεραρχίας στά χρόνια του, ἀσκητικός, αὐστηρός περί
τήν πίστη, λιτός ἄνθρωπος πού γινόταν θυσία γιά τό δίκαιο τῆς Ἐκκλησίας. Κι
ὅμως, αὐτή ἡ ἀλύγιστη καί τρανή πατερίτσα ἦταν, καθ’ ὁμολογίαν τοῦ Γέροντός
μου, ἀειμνήστου π. Γεωργίου Τσιώλη, “ἕνα ἄκακο ἀρνίο”!
Τρίτος καί καθοριστικός σταθμός, τό ὅτι ὁ Δεσπότης μαθήτευσε παρά
τούς πόδας τοῦ Μεγάλου ἐν Ἀρχιεπισκόποις Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος κυροῦ
ΣΕΡΑΦΕΙΜ. Ἀντάρτης, μέ τήν καλή ἔννοια τῆς λέξεως, λεβέντης ἄνθρωπος,
φιλόπατρις, ἀτάραχος στίς φουρτοῦνες, καπετάνιος ζηλευτός, ντόμπρος στή
συμπεριφορά, μέ ἀνδροπρεπές φρόνημα καί πρῶτος στή μάχη. Κράτησε γερά τό
τιμόνι τῆς Ἐκκλησίας!
Καί τέταρτος σταθμός, ἡ ἀδιατάρακτη καί πολυχρόνια φιλία του καί ὁ
σύνδεσμός του μέ τόν Μακαριώτατο Ἀρχιεπίσκοπο Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος
κ.κ. ΙΕΡΩΝΥΜΟ. Ἀπό πόσα κύματα δέν διῆλθε αὐτή ἡ φιλία! Ὁ ἕνας στήριξε
τόν ἄλλο. Ὁ Θηβῶν ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ καί μετέπειτα Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καί
πάσης Ἑλλάδος, ἄνδρας σοφός, ὀλιγόλογος, ἀρνούμενος τήν ἐπίδειξη καί τήν
προβολή μέσα ἀπό τά Κοινωνικά Δίκτυα καί τά Μ.Μ.Ε., μέ πλούσιο κοινωνικό
καί φιλανθρωπικό ἔργο καί στιβαρός τῆς Ἐκκλησίας οἰακοστρόφος, στήριξε
ποικιλοτρόπως τόν ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ καί χάρηκε μαζί του τήν ἔλευση τοῦ
δευτέρου θριαμβευτικά ὡς Μητροπολίτου στή γεννέτειρά του. Μά κι ὁ
μακαριστός ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ, τό χέρι τοῦ ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ καί τήν Ἐπισκοπική
βακτηρία του δέν τά ἐγκατέλειψε ποτέ. Οὐδέποτε ἄλλοτε εἴδαμε τόν
Ἀρχιεπίσκοπο νά δακρύζει, παρά μόνο κατά τήν Ἐξόδιο Ἀκολουθία τοῦ
ἐπιστήθιου φίλου του!
Ἀπ’ αὐτούς ὁ Μαντινείας καί Κυνουρίας ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ πῆρε τά
στημόνια καί τά ὑφάδια καί ὕφανε τή στόφα του!
Αὐστηρός, ναί! Πολλές φορές ἐπίμονος σάν βράχος, κάτι πού ἔδρασε
θετικά, ἀλλά καί τοῦ στοίχισε πολλάκις! Δέν γνώριζε νά κάνει οὔτε κι αὐτές τίς
καλῶς νοούμενες δημόσιες-κοινωνικές σχέσεις! Πολλές φορές ἀλύγιστος κι
ὅταν ἀκόμα δέν χρειαζόταν τόσο πολύ! Γιατί ὅλα αὐτά; Γιατί δέν ἦταν
ὑποκριτής, ἀλλ’ αὐτό πού θά ἔλεγε ἤ θά ὑποσχόταν ἦταν νόμος, ἦταν κανόνας!
Ἕνα κι ἕνα γιά τόν Ἀλέξανδρο ἔκαναν δύο, οὔτε λιγότερο, οὔτε περισσότερο, κι
αὐτό δέν ἀρέσει, καί εἶναι πολλές φορές παρεξηγήσιμο! Ἔτσι εἶναι, ἀλήθεια!
Ἦταν τελειομανής! Ναί! Μά μπροστά στόν διασυρμό τοῦ ἀδελφοῦ
σκέπαζε τά πάντα. Αὐτό πού εἶχε στόν νοῦ, αὐτό εἶχε καί στήν καρδιά, αὐτό καί
στά χείλη! Κι αὐτό δέν ἄρεσε! Ἐπαναλαμβάνουμε, δέν ἤξερε νά κάνει δημόσιες
σχέσεις, ἀλλά τσεκουράτα ἔλεγε ὅ,τι πίστευε! Γιά τόν ἀναγκεμένο ὅμως καί τόν
κατατρεγμένο γινόταν πατέρας καί θυσία, μιά καρδιά πού φλεγόταν γιά τόν
“ἄλλο”, τόν ἀδύναμο, ἕνα προσκύνημα πρός τούς ἀδελφούς μας πού
σταυρώνονται, πιστεύοντας πώς δέν προσκυνοῦμε οὐσιαστικά τούς ἀδελφούς
μας πού σκεπάζουμε, ἀλλά τόν Θεό προσκυνοῦμε πού μᾶς ἀνέχεται κατά τόν
ἀββᾶ Ἀπολλώ καί μᾶς σκεπάζει!
Δέν ἐγνώριζε νά λειαίνει τίς γωνίες στήν ἄσκηση τοῦ ἔργου του! Ναί!
Ἀλλά, τί ἔκπληξη· αὐτός ὁ ἀδέκαστος κι ἀπαιτητικός κι ἄκαμπτος ἡγέτης δέν
ἅπλωνε μόνο πάνω στά παιδιά του -ὅπως ἡ ὄρνιθα πάνω στούς νεοσσούς τηςτίς φτεροῦγες του, προσφέροντας θαλπωρή κι ἀσφάλεια, μά τί ἔκπληξη, ἀκόμη
καί πάνω ἀπό τόν ἑαυτό του ἔβαζε τούς πάντες, μεταμορφούμενος σέ ἕνα
“παράδοξο ὄχημα”, γιά νά ὁδηγήσει τά τεκνία του σέ πρωτόγνωρα κι ἄρρητα
πράγματα καί δυσανάβατα ὕψη! Γιά κοιτάξτε σήμερα: ὁ πολυφίλητος ἀδελφός
ἅγιος Πατρῶν, ἡ ἀσημότης μου καί ὁ ἅγιος Τεγέας, δέν εἴμαστε ὅ,τι εἴμαστε ἐξ
αἰτίας τοῦ Γέροντός μας; Μαζί στόν κατάλογο κι ὁ ἅγιος Ἰσπανίας κ.
ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ, πνευματικό του ἀνάστημα! Ἰδού τοῦ λόγου τό ἀληθές!
Ὁ ταπεινός ὁμιλητής σήμερα τόλμησε νά διαζωγραφίσει τό “πορτρέτο” τοῦ
μακαριστοῦ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ. Τά κατάφερε; Ὁ Κύριος γνωρίζει καί οἱ ἀκροατές
τοῦ λόγου! Ἁπλά ὀφείλει νά καταθέσει ἡ ἀσημότης μου ἐνώπιόν σας μία
κουβέντα: Εἶμαι, ἤμουν καί θά εἶμαι πνευματικό παιδί τοῦ ΘΕΟΚΛΗΤΟΥ τοῦ
Φιλιππαίου, τοῦ καλοῦ! Εἶμαι ὅμως καί ὡς Ἐπίσκοπος, ἀνάστημα τοῦ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ Παπαδοπούλου! Ἄς εἶναι ἐλαφρύ το χῶμα πού τούς σκεπάζει
καί νά ’χουν καλό Παράδεισο!

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΙΕΡΙΣΣΟΥ, ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΑΡΔΑΜΕΡΙΟΥ Θ Ε Ο Κ Λ Η Τ Ο Σ